ฝายปางอุ๋งลูก 4 บ้านปางอุ๋ง ต.แม่ศึก อ.แม่แจ่ม

• แผนงานโครงการ

ความเป็นมา:

พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช

19 มกราคม พ.ศ. 2523

ฝาย

ที่ตั้งโครงการและข้อมูลพื้นฐาน:

บ้านปางอุ๋ง ต.แม่ศึก อ.แม่แจ่ม

วัตถุประสงค์ของโครงการ:

เพื่อทำหน้าที่เป็นหนึ่งใน "ระบบบันไดชลประทาน" (Cascade System) ร่วมกับฝายปางอุ๋งลูกอื่นๆ ในพื้นที่ลุ่มน้ำแม่ศึก โดยมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการกระจายน้ำ ยกระดับน้ำ และกักเก็บน้ำทุนสำรองให้กับราษฎรกลุ่มชาติพันธุ์และเกษตรกรในพื้นที่บ้านปางอุ๋ง ซึ่งเป็นชุมชนเกษตรกรรมบนพื้นที่สูงที่มีการเพาะปลูกพืชเมืองหนาว นาข้าวขั้นบันได และพืชไร่เศรษฐกิจอย่างหนาแน่น เนื่องจากภูมิประเทศในแถบตำบลแม่ศึกเป็นเทือกเขาสลับซับซ้อนและมีความลาดชันสูง ในฤดูฝนมักประสบปัญหากระแสน้ำป่าไหลหลากกัดเซาะตลิ่งพังทลาย และพัดพาเอาตะกอนดินหินทรายลงมาทำลายฝายชั่วคราวของชาวบ้าน แต่เมื่อเข้าสู่ฤดูแล้ง ปริมาณน้ำในลำห้วยสาขาธรรมชาติกลับลดระดับลงอย่างรวดเร็วและไม่เพียงพอต่อการส่งไปเลี้ยงแปลงเกษตรกรรมที่อยู่ห่างออกไป การก่อสร้างฝายลูก 4 ในจุดยุทธศาสตร์นี้จึงมุ่งเน้นการดักจับตะกอน ควบคุมการไหลของน้ำ และผันน้ำป้อนเข้าสู่ระบบท่อส่งน้ำเพื่อกระจายประโยชน์สู่พื้นที่ทำกินที่ระบบเดิมสัญจรไปไม่ถึง

เป้าหมายโครงการ:

การก่อสร้างตัวฝายทดและกักเก็บน้ำ (Weir Construction): เป็นโครงสร้างคอนกรีตเสริมเหล็กหรือหินเรียงยาแนวปูนที่มีความมั่นคงแข็งแรงกั้นลำห้วยสาขาในจุดยุทธศาสตร์ เพื่อทำหน้าที่ชะลอกระแสน้ำ ตัดยอดน้ำหลากในฤดูฝน และยกระดับน้ำให้สูงพอในการผันเข้าสู่อาคารรับน้ำได้อย่างสม่ำเสมอแม้ในฤดูน้ำน้อย โดยมีทางระบายน้ำล้น (Spillway) รองรับน้ำหลากอย่างปลอดภัย

การก่อสร้างระบบดักตะกอนทราย (Silt Trap System): สร้างบ่อดักตะกอนและติดตั้งระบบตะแกรงกรองเศษหิน ดิน ทราย และใบไม้ก่อนปล่อยน้ำเข้าสู่ระบบส่งน้ำ เนื่องจากเป็นฝายในระบบบันไดชลประทาน การดักตะกอนในจุดนี้จะช่วยลดความตื้นเขินของลำห้วยในสายระบบ และป้องกันปัญหาท่อส่งน้ำอุดตันได้อย่างมีประสิทธิภาพ

การวางเครือข่ายระบบท่อส่งน้ำแรงดันสูง: วางระบบท่อส่งน้ำระบบปิด (ท่อ HDPE คุณภาพสูง) ลัดเลาะตามสภาพภูมิประเทศที่ลาดชัน เพื่อส่งน้ำตรงจากตัวฝายลูก 4 เข้าสู่ถังพักน้ำควบคุมแรงดันประจำหมู่บ้านและจุดกระจายน้ำชลประทานรอบแปลงเกษตรกรรม ช่วยลดการสูญเสียน้ำจากการรั่วซึมและการระเหยระหว่างทาง

การบริหารจัดการน้ำแบบมีส่วนร่วม: เสริมสร้างความเข้มแข็งของ "กลุ่มผู้ใช้น้ำบ้านปางอุ๋ง" เพื่อให้คณะกรรมการหมู่บ้านและราษฎรเข้ามามีส่วนร่วมในการวางกฎกติกา จัดรอบเวรการสรรจัดน้ำระหว่างฝายแต่ละลูกอย่างเป็นธรรม โปร่งใส ครอบคลุมทั้งน้ำเพื่อการอุปโภคบริโภคและภาคการเกษตร ตลอดจนร่วมมือกันบำรุงรักษาหน้าฝายและแนวท่อส่งน้ำ

ผลที่คาดว่าจะได้รับ:

2,000 ไร่
245 ครัวเรือน
ราษฎรในพื้นที่บ้านปางอุ๋งมีแหล่งน้ำค้ำจุนระบบประปาหมู่บ้านและแปลงเกษตรกรรม (โดยเฉพาะแปลงพืชผัก/ผลไม้เมืองหนาว และนาข้าวขั้นบันได) ได้อย่างมั่นคงและสม่ำเสมอตลอดปี ป้องกันความเสียหายของพืชผลยืนต้นตายในช่วงหน้าแล้ง ช่วยยกระดับรายได้และคุณภาพชีวิตของคนในชุมชนให้ดีขึ้น ยิ่งไปกว่านั้น ระบบฝายบันไดชลประทานยังช่วยเพิ่มความชุ่มชื้นให้แก่ผืนป่ารอบบริเวณ บรรเทาภัยแล้ง และสนับสนุนให้ชุมชนบนพื้นที่สูงสามารถอยู่ร่วมกับป่าไม้ต้นน้ำได้อย่างเกื้อกูลและยั่งยืนตามแนวทางพระราชดำริ

ผู้รับผิดชอบ ติดต่อ:

กรมชลประทาน

ปรับปรุงล่าสุด:

8 มิ.ย. 2569 14:08 น. -