ฝายทดน้ำ บ้านปางอุ๋ง 1 ต.แม่ศึก อ.แม่แจ่ม

• แผนงานโครงการ

ความเป็นมา:

พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช

19 มกราคม พ.ศ. 2523

ฝายทดน้ำ

ที่ตั้งโครงการและข้อมูลพื้นฐาน:

บ้านปางอุ๋ง 1 ต.แม่ศึก อ.แม่แจ่ม

วัตถุประสงค์ของโครงการ:

เพื่อทำหน้าที่เป็น "ฝายต้นน้ำ" ในระบบบันไดชลประทาน (Cascade System) ประจำโซนพื้นที่ต้นลุ่มน้ำของบ้านปางอุ๋ง โดยมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อแก้ไขปัญหาความเดือดร้อนของราษฎรกลุ่มชาติพันธุ์และเกษตรกรที่ประสบปัญหาวิกฤตขาดแคลนน้ำอุปโภคบริโภคและน้ำเพื่อการเกษตรในช่วงฤดูแล้ง เนื่องจากพื้นที่บ้านปางอุ๋งมีสภาพภูมิประเทศเป็นเทือกเขาสูงชันและมีความลาดชันมาก พื้นที่ทำกินส่วนใหญ่เป็นแปลงปลูกพืชผักและผลไม้เมืองหนาวรวมถึงนาข้าวขั้นบันได ในฤดูฝนมักเกิดปัญหาน้ำป่าไหลหลากอย่างรุนแรงพัดพาตะกอนดิน โคลน และหินลงมาทำลายฝายชั่วคราวของชาวบ้านจนเสียหาย สวนทางกับช่วงฤดูแล้งที่น้ำจะแห้งขอด การสร้างฝายบ้านปางอุ๋ง 1 ในจุดต้นน้ำนี้จึงมุ่งเน้นการดักจับตะกอนชั้นแรก ชะลอกระแสน้ำ และยกระดับน้ำเพื่อผันเข้าสู่ระบบท่อส่งน้ำชลประทานลงสู่แปลงเกษตรในโซนพื้นที่สูงอย่างทั่วถึง

เป้าหมายโครงการ:

การก่อสร้างตัวฝายทดและกักเก็บน้ำฝายบ้านปางอุ๋ง 1 (Weir Construction): เป็นโครงสร้างคอนกรีตเสริมเหล็กหรือหินเรียงยาแนวปูนที่มีความมั่นคงแข็งแรง กั้นลำห้วยสาขาในจุดยุทธศาสตร์ต้นน้ำ เพื่อทำหน้าที่หน่วงชะลอกระแสน้ำป่า ตัดยอดน้ำหลาก และยกระดับน้ำให้สูงพอในการผันเข้าสู่อาคารรับน้ำ โดยมีทางระบายน้ำล้น (Spillway) รองรับน้ำหลากในฤดูฝนอย่างปลอดภัย

การก่อสร้างระบบดักตะกอนทราย (Silt Trap System): สร้างบ่อดักตะกอนบริเวณอาคารรับน้ำต้นน้ำ เพื่อกรองเศษหิน ดิน ทราย และกิ่งไม้ที่พัดพามากับกระแสน้ำบนพื้นที่สูง ช่วยลดปัญหาทางน้ำตื้นเขิน ป้องกันท่อชลประทานอุดตัน และช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการส่งน้ำดิบที่สะอาดลงสู่ระบบชลประทานตอนล่าง

การวางเครือข่ายระบบท่อส่งน้ำแรงดันสูง: วางระบบท่อส่งน้ำระบบปิด (ท่อ HDPE คุณภาพสูง) ลัดเลาะตามสภาพภูมิประเทศที่ลาดชัน เพื่อส่งน้ำตรงจากตัวฝายบ้านปางอุ๋ง 1 เข้าสู่ถังพักน้ำควบคุมแรงดันและกระจายเข้าสู่แปลงเกษตรกรรมขั้นบันไดในโซนพื้นที่สูง ช่วยลดการสูญเสียน้ำจากการรั่วซึมและการระเหยระหว่างทาง

การบริหารจัดการน้ำแบบมีส่วนร่วม: จัดตั้งและบูรณาการร่วมกับกลุ่มผู้ใช้น้ำบ้านปางอุ๋ง เพื่อวางระเบียบ กฎกติกา และรอบเวรการจัดสรรน้ำอย่างเป็นธรรม ทั่วถึง และโปร่งใส โดยเน้นให้เกษตรกรในพื้นที่ร่วมมือกันบำรุงรักษาหน้าฝายและแนวท่อส่งน้ำให้พร้อมใช้งานอยู่เสมอ

ผลที่คาดว่าจะได้รับ:

ราษฎรในพื้นที่บ้านปางอุ๋งมีแหล่งน้ำค้ำจุนระบบประปาหมู่บ้านและแปลงเกษตรกรรม (โดยเฉพาะพืชผัก/ผลไม้เมืองหนาว และนาข้าวขั้นบันได) ได้อย่างมั่นคงและสม่ำเสมอตลอดปี ป้องกันความเสียหายของพืชผลในช่วงหน้าแล้ง ช่วยยกระดับรายได้และคุณภาพชีวิตของคนในชุมชนให้ดีขึ้น ยิ่งไปกว่านั้น ฝายบ้านปางอุ๋ง 1 ยังช่วยเพิ่มความชุ่มชื้นให้แก่ผืนป่าต้นน้ำรอบบริเวณ บรรเทาภัยแล้ง และสนับสนุนให้ชุมชนบนพื้นที่สูงสามารถอยู่ร่วมกับป่าไม้ต้นน้ำได้อย่างเกื้อกูลและยั่งยืนตามแนวทางพระราชดำริ

ผู้รับผิดชอบ ติดต่อ:

กรมชลประทาน

ปรับปรุงล่าสุด:

8 มิ.ย. 2569 14:14 น. -