ฝายห้วยแห้ง 4 ต.บ้านหลวง อ.จอมทอง

• แผนงานโครงการ

ความเป็นมา:

พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช

24 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2523

ฝาย

ที่ตั้งโครงการและข้อมูลพื้นฐาน:

ต.บ้านหลวง อ.จอมทอง

วัตถุประสงค์ของโครงการ:

เพื่อขยายผลการบริหารจัดการน้ำในลุ่มน้ำห้วยแห้งให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุดครอบคลุมทั้งสายน้ำ (ต่อยอดจากฝายห้วยแห้ง 1, 2 และ 3) เพื่อช่วยเหลือราษฎรและเกษตรกรกลุ่มชาติพันธุ์ในพื้นที่ตำบลบ้านหลวงที่ยังคงประสบปัญหาการขาดแคลนน้ำในพื้นที่ห่างไกล เนื่องจากลำห้วยแห้งเป็นลำน้ำสาขาบนพื้นที่สูงชัน ในฤดูฝนมักเกิดปัญหาน้ำป่าไหลหลากหลากผ่านอย่างรวดเร็วและพัดพาตะกอนดินหินทรายลงมาทับถมพื้นที่ตอนล่าง แต่เมื่อเข้าสู่ฤดูแล้งน้ำกลับแห้งขอดลงอย่างรวดเร็ว การก่อสร้างฝายห้วยแห้ง 4 จึงมุ่งเน้นการสร้างระบบบันไดชลประทาน (Cascade System) เพื่อช่วยชะลอกระแสน้ำ ดักตะกอนดิน ยกระดับน้ำในลำห้วย และกักเก็บน้ำทุนสำรองไว้ผันเข้าสู่ระบบท่อกระจายน้ำเพื่อส่งต่อไปยังแปลงเกษตรกรรมที่อยู่ปลายน้ำหรือพื้นที่ลาดชันให้ได้อย่างทั่วถึง

เป้าหมายโครงการ:

มุ่งเน้นการก่อสร้างโครงสร้างพื้นฐานชลประทานขนาดเล็กตามมาตรฐานวิศวกรรมภูมิสังคม ประกอบด้วย:

การก่อสร้างตัวฝายทดและกักเก็บน้ำ (Weir): เป็นโครงสร้างคอนกรีตเสริมเหล็กที่มีความแข็งแรงทนทาน กั้นลำห้วยแห้งในจุดยุทธศาสตร์ที่เหมาะสม เพื่อทำหน้าที่หน่วงชะลอกระแสน้ำ ดักตะกอน และยกระดับน้ำให้สูงพอในการผันเข้าสู่อาคารรับน้ำ พร้อมติดตั้งช่องระบายทรายและทางระบายน้ำล้น (Spillway) เพื่อความปลอดภัยของตัวฝายในฤดูน้ำหลาก

การก่อสร้างระบบดักตะกอนทรายและอาคารรับน้ำ (Silt Trap & Intake): สร้างบ่อดักตะกอนเพื่อกรองเศษหิน ดิน ทราย และใบไม้ที่พัดพามากับกระแสน้ำบนพื้นที่สูง เพื่อให้ได้น้ำดิบที่สะอาดก่อนปล่อยเข้าสู่ระบบส่งน้ำ ป้องกันการอุดตันของท่อและหัวสปริงเกอร์ในแปลงเกษตรประณีตของราษฎร

การวางระบบท่อส่งน้ำแรงดันสูง: วางเครือข่ายท่อส่งน้ำระบบปิด (ท่อ HDPE ชั้นคุณภาพสูง) ลัดเลาะตามสภาพภูมิประเทศที่ลาดชัน เพื่อส่งน้ำตรงเข้าสู่ถังพักน้ำควบคุมแรงดันประจำหมู่บ้านและจุดกระจายน้ำชลประทาน ช่วยลดการสูญเสียน้ำจากการรั่วซึมและการระเหยระหว่างทาง

การบริหารจัดการน้ำแบบมีส่วนร่วม: เสริมสร้างความเข้มแข็งของกลุ่มผู้ใช้น้ำฝายห้วยแห้ง เพื่อร่วมกันวางกฎกติกาและจัดรอบเวรการแบ่งปันน้ำอย่างเป็นธรรม ครอบคลุมตั้งแต่น้ำอุปโภคบริโภคจนถึงภาคการเกษตร และร่วมมือกันบำรุงรักษาหน้าฝายไม่ให้ตื้นเขิน

ผลที่คาดว่าจะได้รับ:

ราษฎรในพื้นที่ตำบลบ้านหลวงมีแหล่งน้ำค้ำจุนระบบประปาหมู่บ้านและแปลงเกษตรกรรมอย่างมั่นคงและสม่ำเสมอตลอดปี ป้องกันความเสียหายของพืชผลทางการเกษตร โดยเฉพาะสวนผลไม้ พืชไร่ และพืชผักหมุนเวียนไม่ให้ยืนต้นตายในช่วงหน้าแล้ง ช่วยยกระดับรายได้และคุณภาพชีวิตของคนในชุมชนให้ดีขึ้น ยิ่งไปกว่านั้น การสร้างฝายห้วยแห้ง 4 จะช่วยเพิ่มความชุ่มชื้นให้แก่ผืนป่ารอบบริเวณ ลดความรุนแรงของปัญหาน้ำป่าไหลหลากชะล้างหน้าดินในฤดูฝน บรรเทาภัยแล้ง และช่วยลดข้อพิพาทเรื่องการแย่งชิงน้ำภายในชุมชนได้อย่างยั่งยืนตามแนวพระราชดำริ

ผู้รับผิดชอบ ติดต่อ:

กรมชลประทาน

ปรับปรุงล่าสุด:

8 มิ.ย. 2569 11:01 น. -