อ่างเก็บน้ำบ้านผาหมอน ต.บ้านหลวง อ.จอมทอง

• แผนงานโครงการ

ความเป็นมา:

พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช

24 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2523

อ่างเก็บน้ำ

ที่ตั้งโครงการและข้อมูลพื้นฐาน:

บ้านผาหมอน ต.บ้านหลวง อ.จอมทอง

วัตถุประสงค์ของโครงการ:

เพื่อช่วยเหลือราษฎรกลุ่มชาติพันธุ์ (ปกาเกอะญอหรือกะเหรี่ยง) ในพื้นที่บ้านผาหมอนและหมู่บ้านใกล้เคียงที่ประสบปัญหาขาดแคลนน้ำ เนื่องจากบ้านผาหมอนเป็นชุมชนบนพื้นที่สูงที่มีชื่อเสียงด้านการทำ นาข้าวขั้นบันได และการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ แต่เดิมเกษตรกรต้องพึ่งพาลำห้วยธรรมชาติและระบบเหมืองฝายดั้งเดิม ซึ่งในฤดูฝนมักเกิดปัญหาน้ำป่าไหลหลากชะล้างหน้าดินและพัดพาระบบรับน้ำเสียหาย ทว่าเมื่อเข้าสู่ฤดูแล้ง น้ำกลับลดน้อยลงจนไม่เพียงพอต่อการทำเกษตรกรรมอุปโภคบริโภค และการปลูกพืชเศรษฐกิจทางเลือก (เช่น กาแฟอาราบิก้าและไม้ดอก) การสร้างอ่างเก็บน้ำแห่งนี้จึงมุ่งกักเก็บน้ำต้นทุนในช่วงฤดูฝน เพื่อสำรองไว้ปล่อยช่วยเหลือพื้นที่ทำกินและค้ำจุนระบบเศรษฐกิจชุมชนในช่วงหน้าแล้ง

เป้าหมายโครงการ:

มุ่งเน้นการก่อสร้างโครงสร้างชลประทานขนาดเล็กบนพื้นที่สูงที่สอดคล้องกับวิศวกรรมภูมิสังคม ประกอบด้วย:

การก่อสร้างทำนบดิน (Earth Dam) หรืออ่างเก็บน้ำขนาดความจุที่เหมาะสมกั้นลำน้ำสาขา พร้อมอาคารระบายน้ำล้น (Spillway) เพื่อรองรับน้ำหลากอย่างปลอดภัย และอาคารท่อส่งน้ำ (Outlet)

การก่อสร้างและวางระบบท่อส่งน้ำระบบปิด โดยการวางเครือข่ายท่อส่งน้ำแรงดันสูง (ท่อ HDPE) ลัดเลาะตามสภาพภูมิประเทศที่ลาดชัน เชื่อมต่อจากตัวอ่างเก็บน้ำตรงเข้าสู่ถังพักน้ำประจำหมู่บ้านและกระจายสู่แปลงเกษตร/นาขั้นบันได เพื่อลดการสูญเสียน้ำจากการรั่วซึมและการระเหย

การส่งเสริมการบริหารจัดการน้ำแบบมีส่วนร่วม จัดตั้งกลุ่มผู้ใช้น้ำบ้านผาหมอน เพื่อให้แกนนำชุมชนและราษฎรเข้ามามีส่วนร่วมในการจัดรอบเวรปันน้ำอย่างเป็นธรรม ทั้งเพื่อการบริโภค การเกษตร และการบริหารจัดการน้ำในเขตโฮมสเตย์ท่องเที่ยวชุมชน

ผลที่คาดว่าจะได้รับ:

ราษฎรบ้านผาหมอนมีแหล่งน้ำต้นทุนที่มั่นคงและสม่ำเสมอตลอดปี สามารถรักษาความสมบูรณ์ของนาข้าวขั้นบันไดและพืชผลทางการเกษตรไม่ให้เสียหายจากภัยแล้ง ยกระดับรายได้และคุณภาพชีวิตของคนในชุมชนให้ดีขึ้นอย่างยั่งยืน นอกจากนี้ อ่างเก็บน้ำยังช่วยสร้างความชุ่มชื้นให้แก่ผืนป่ารอบบริเวณ บรรเทาปัญหาน้ำป่าไหลหลากในฤดูฝน และสนับสนุนให้ชุมชนสามารถรักษาขนบธรรมเนียมวิถีชีวิตดั้งเดิมควบคู่กับการอยู่ร่วมกับป่าต้นน้ำได้อย่างเกื้อกูลตามแนวพระราชดำริ

ผู้รับผิดชอบ ติดต่อ:

กรมชลประทาน

ปรับปรุงล่าสุด:

8 มิ.ย. 2569 11:03 น. -