ฝายแม่ปาน (อีนอ) ต.ช่างเคิ่ง อ.แม่แจ่ม

• แผนงานโครงการ

ความเป็นมา:

พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช

18 มกราคม พ.ศ. 2524

ฝาย 400 ไร่

ที่ตั้งโครงการและข้อมูลพื้นฐาน:

ต.ช่างเคิ่ง อ.แม่แจ่ม

วัตถุประสงค์ของโครงการ:

เพื่อทำหน้าที่เป็น "ฝายทดน้ำและบริหารจัดการลุ่มน้ำสายหลัก" บนลำน้ำแม่ปาน ซึ่งไหลผ่านพื้นที่ราบบริเวณหุบเขาของตำบลช่างเคิ่ง โดยมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อช่วยเหลือราษฎรและเกษตรกรในพื้นที่ (เช่น บริเวณเขตบ้านอีนอ และพื้นที่ใกล้เคียง) ที่ประสบปัญหาขาดแคลนน้ำสำหรับอุปโภคบริโภคและภาคเกษตรกรรมในช่วงฤดูแล้ง เนื่องจากลำน้ำแม่ปานเป็นสายน้ำสำคัญที่หล่อเลี้ยงระบบนาข้าว พืชไร่ และสวนผลไม้ของชุมชน แต่ในฤดูฝนมักเกิดปัญหาน้ำป่าไหลหลากหลากซัดเอาฝายชั่วคราวหรือระบบดักน้ำเดิมจนเสียหาย และทิ้งตะกอนทรายจำนวนมากไว้จนทางน้ำตื้นเขิน เมื่อเข้าสู่ฤดูแล้ง น้ำจะลดระดับลงอย่างรวดเร็วจนเกษตรกรตอนล่างไม่สามารถดักน้ำเข้าสู่วงเหมืองได้ การก่อสร้างฝายแม่ปาน (อีนอ) ในจุดนี้ จึงมุ่งเน้นการยกระดับน้ำ ควบคุมเสถียรภาพของลำน้ำ และกระจายน้ำเข้าสู่ระบบคลองหรือท่อส่งน้ำชลประทานอย่างทั่วถึง

เป้าหมายโครงการ:

การก่อสร้างตัวฝายทดน้ำคอนกรีตเสริมเหล็ก (Weir Construction): เป็นโครงสร้างคอนกรีตที่มีความแข็งแรงสูง สามารถทนทานต่อแรงกระแทกของกระแสน้ำหลากในฤดูฝน ทำหน้าที่ยกระดับน้ำในลำน้ำแม่ปานให้สูงพอที่จะผันเข้าสู่อาคารรับน้ำ (Intake) ไปยังพื้นที่การเกษตรได้อย่างสม่ำเสมอ แม้ในสภาวะน้ำลดต่ำช่วงฤดูแล้ง

การก่อสร้างระบบช่องระบายทรายและดักตะกอน (Scour Sluice & Silt Trap): ติดตั้งประตูระบายทรายเพื่อใช้สำหรับเปิดไล่ตะกอนดิน ทราย ที่ไหลมาสะสมบริเวณหน้าฝายในช่วงฤดูน้ำหลาก ช่วยป้องกันปัญหาหน้าฝายตื้นเขิน และลดปริมาณตะกอนที่จะหลุดรอดเข้าไปในระบบส่งน้ำของเกษตรกร

การปรับปรุงและวางเครือข่ายระบบส่งน้ำชลประทาน: ดำเนินการก่อสร้างระบบส่งน้ำ (อาจเป็นทางส่งน้ำคอนกรีตดาดหรือระบบท่อปิดทนแรงดันสูง) เพื่อลำเลียงน้ำจากตัวฝายกระจายเข้าสู่พื้นที่ระบบเหมืองฝายและแปลงเกษตรกรรมของชุมชน ช่วยลดการสูญเสียน้ำจากการรั่วซึมระหว่างทาง

การบริหารจัดการน้ำแบบมีส่วนร่วมชุมชน: เสริมสร้างความเข้มแข็งให้กับ "กลุ่มผู้ใช้น้ำฝายแม่ปาน (อีนอ)" โดยจัดตั้งคณะกรรมการร่วมกันระหว่างกลุ่มเกษตรกรในพื้นที่ เพื่อวางกฎระเบียบ จัดรอบเวรการจัดสรรน้ำอย่างเป็นธรรม ทั่วถึง และป้องกันข้อพิพาทเรื่องการแย่งน้ำในช่วงหน้าแล้ง

ผลที่คาดว่าจะได้รับ:

ราษฎรในพื้นที่ตำบลช่างเคิ่งมีแหล่งน้ำค้ำจุนระบบประปาหมู่บ้านและแปลงเกษตรกรรม (โดยเฉพาะพื้นที่นาข้าวขยายและสวนพืชผลเศรษฐกิจ) ได้อย่างมั่นคงและสม่ำเสมอตลอดปี ป้องกันความเสียหายของพืชผลในช่วงหน้าแล้ง ช่วยยกระดับรายได้และคุณภาพชีวิตของคนในชุมชนให้ดีขึ้น ยิ่งไปกว่านั้น ฝายแม่ปาน (อีนอ) ยังช่วยรักษาความชุ่มชื้นให้แก่ระบบนิเวศสองฝั่งลำน้ำ บรรเทาภัยแล้ง และสร้างความยั่งยืนให้กับวิถีเกษตรกรรมของอำเภอแม่แจ่มตามแนวทางพระราชดำริ

ผู้รับผิดชอบ ติดต่อ:

กรมชลประทาน

ปรับปรุงล่าสุด:

8 มิ.ย. 2569 14:16 น. -