ฝายบ้านแม่แอบ 1 ต.บ้านหลวง อ.จอมทอง

• แผนงานโครงการ

ความเป็นมา:

พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช                  

9 มีนาคม พ.ศ. 2525

ฝาย 

ที่ตั้งโครงการและข้อมูลพื้นฐาน:

ต.บ้านหลวง อ.จอมทอง

วัตถุประสงค์ของโครงการ:

เพื่อแก้ไขปัญหาความเดือดร้อนของราษฎรกลุ่มชาติพันธุ์ในพื้นที่บ้านแม่แอบ ซึ่งประสบปัญหาขาดแคลนน้ำสำหรับอุปโภคบริโภคและทำการเกษตรในช่วงฤดูแล้ง เนื่องจากลำห้วยธรรมชาติในพื้นที่บ้านแม่แอบมีลักษณะเป็นลำน้ำสาขาบนพื้นที่สูงที่มีความลาดชัน ในฤดูฝนมักเกิดปัญหาน้ำป่าไหลหลากชะล้างหน้าดินและพัดพาระบบท่อดักน้ำเดิมของชาวบ้านจนได้รับความเสียหาย ทว่าเมื่อเข้าสู่ฤดูแล้ง น้ำกลับแห้งขอดลงอย่างรวดเร็วทำให้แปลงเกษตรและระบบประปาภูเขาขาดแคลนน้ำ การก่อสร้างฝายบ้านแม่แอบ 1 จึงมุ่งเน้นการชะลอกระแสน้ำ ยกระดับน้ำในลำห้วยให้สูงขึ้น และกักเก็บน้ำไว้เป็นน้ำทุนสำรองสำหรับผันเข้าสู่ระบบท่อกระจายน้ำเพื่อช่วยเหลือพื้นที่ทำกินของราษฎรอย่างทั่วถึง

เป้าหมายโครงการ:

มุ่งเน้นการก่อสร้างโครงสร้างพื้นฐานชลประทานขนาดเล็กตามมาตรฐานวิศวกรรมภูมิสังคม ประกอบด้วย:

การก่อสร้างตัวฝายทดและกักเก็บน้ำ (Weir): เป็นโครงสร้างคอนกรีตเสริมเหล็กหรือหินเรียงยาแนวปูนที่มีความมั่นคงแข็งแรง กั้นลำห้วยในจุดยุทธศาสตร์ที่เหมาะสม เพื่อทำหน้าที่หน่วงชะลอกระแสน้ำ ดักตะกอน และยกระดับน้ำให้สูงพอในการผันเข้าสู่อาคารรับน้ำ พร้อมติดตั้งทางระบายน้ำล้น (Spillway) เพื่อความปลอดภัยของตัวฝายในฤดูน้ำหลาก

การก่อสร้างระบบดักตะกอนทรายและอาคารรับน้ำ (Silt Trap & Intake): สร้างบ่อดักตะกอนเพื่อกรองเศษหิน ดิน ทราย และใบไม้ที่พัดพามากับกระแสน้ำบนพื้นที่สูง เพื่อให้ได้น้ำดิบที่สะอาดก่อนปล่อยเข้าสู่ระบบส่งน้ำ ป้องกันการอุดตันของท่อชลประทานและระบบน้ำในหมู่บ้าน

การวางระบบท่อส่งน้ำแรงดันสูง: วางเครือข่ายท่อส่งน้ำระบบปิด (ท่อ HDPE) ลัดเลาะตามสภาพภูมิประเทศที่ลาดชัน เพื่อส่งน้ำจากตัวฝายตรงเข้าสู่ถังพักน้ำควบคุมแรงดันประจำหมู่บ้านและจุดกระจายน้ำชลประทานเข้าสู่แปลงเกษตร ช่วยลดการสูญเสียน้ำจากการรั่วซึมและการระเหยระหว่างทาง

การบริหารจัดการน้ำแบบมีส่วนร่วม: จัดตั้งและเสริมสร้างความเข้มแข็งของกลุ่มผู้ใช้น้ำในชุมชน เพื่อให้ราษฎรเข้ามามีส่วนร่วมในการวางกฎกติกา รอบเวรการจัดสรรน้ำอย่างเป็นธรรม และร่วมมือกันดูแลรักษาความสะอาดรอบหน้าฝายไม่ให้ตื้นเขิน

ผลที่คาดว่าจะได้รับ:

ราษฎรในพื้นที่บ้านแม่แอบมีแหล่งน้ำค้ำจุนระบบประปาหมู่บ้านและแปลงเกษตรกรรม (เช่น นาข้าวขั้นบันได สวนผลไม้ และพืชผักหมุนเวียน) ได้อย่างมั่นคงและสม่ำเสมอตลอดปี ป้องกันความเสียหายของพืชผลในช่วงหน้าแล้ง ช่วยยกระดับรายได้และคุณภาพชีวิตของคนในชุมชนให้ดีขึ้น ยิ่งไปกว่านั้น ฝายบ้านแม่แอบ 1 ยังช่วยเพิ่มความชุ่มชื้นให้แก่ผืนป่ารอบบริเวณ ลดความรุนแรงของปัญหาน้ำป่าไหลหลากในฤดูฝน บรรเทาภัยแล้ง และช่วยลดข้อพิพาทเรื่องการแย่งชิงน้ำภายในชุมชนได้อย่างยั่งยืนตามแนวพระราชดำริ

ผู้รับผิดชอบ ติดต่อ:

กรมชลประทาน

ปรับปรุงล่าสุด:

8 มิ.ย. 2569 11:04 น. -