ฝายแม่กลางพาดลูก 2 บ้านแม้วขุนกลาง ต.บ้านหลวง อ.จอมทอง

• แผนงานโครงการ

ความเป็นมา:

พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช                 

  24 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2523

ฝาย   150 ไร่

ที่ตั้งโครงการและข้อมูลพื้นฐาน:

บ้านแม้วขุนกลาง ต.บ้านหลวง อ.จอมทอง

วัตถุประสงค์ของโครงการ:

เพื่อสนองพระราชดำริและสนับสนุนการดำเนินงานของ สถานีเกษตรหลวงอินทนนท์ รวมถึงขยายประโยชน์สู่ชุมชนชาวไทยภูเขา (กลุ่มชาติพันธุ์ม้งและกะเหรี่ยง) ในพื้นที่ลุ่มน้ำแม่กลาง โดยมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการกักเก็บและบริหารจัดการน้ำหลากในลำน้ำแม่กลางพาด (ซึ่งเป็นหนึ่งในสายน้ำยุทธศาสตร์ที่มีน้ำไหลตลอดปีบนเทือกเขาดอยอินทนนท์) เนื่องจากในฤดูฝน ลำน้ำสายนี้จะมีกระแสน้ำเชี่ยวกรากและพัดพาตะกอนดิน ทราย และกิ่งไม้ลงมาสร้างความเสียหายแก่ระบบประปาภูเขาและแปลงเกษตรกรรม ทว่าในฤดูแล้ง ปริมาณน้ำจะลดระดับลงจนผันเข้าสู่โรงเรือนวิจัยและแปลงพืชเมืองหนาวได้ยาก การก่อสร้างฝายแม่กลางพาดลูก 2 (ซึ่งเป็นการพัฒนาต่อเนื่องเพื่อเป็นระบบบันไดชลประทานร่วมกับลูกแรก) จึงมุ่งเน้นการหน่วงชะลอน้ำหลาก ยกระดับน้ำ และกักเก็บน้ำดิบคุณภาพสูงไว้เป็นน้ำทุนสำรองสำหรับส่งกระจายไปยังแปลงเพาะปลูกอย่างมั่นคง

เป้าหมายโครงการ:

มุ่งเน้นการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานชลประทานบนพื้นที่สูงตามมาตรฐานวิศวกรรมภูมิสังคม ประกอบด้วย:

การก่อสร้างตัวฝายทดและกักเก็บน้ำ (Weir): เป็นโครงสร้างคอนกรีตเสริมเหล็กหรือหินเรียงที่ออกแบบมาให้มีความมั่นคงแข็งแรง ทนทานต่อกระแสน้ำป่าบนพื้นที่สูง โดยกั้นลำน้ำแม่กลางพาดในจุดยุทธศาสตร์ที่เหมาะสม เพื่อทำหน้าที่ชะลอกระแสน้ำ ตัดยอดน้ำหลาก และยกระดับน้ำให้สูงพอในการผันเข้าสู่อาคารรับน้ำ

การจัดทำระบบดักตะกอนทรายขั้นสูง (Silt Trap): ติดตั้งบ่อดักตะกอนและตะแกรงดักเศษไม้ก่อนระบายน้ำเข้าสู่ระบบท่อส่งน้ำ เพื่อให้ได้น้ำดิบที่สะอาด บริสุทธิ์ ป้องกันไม่ให้เศษดินทรายเข้าไปอุดตันระบบกระจายน้ำเทคโนโลยีสูง (เช่น ระบบสปริงเกอร์และระบบน้ำหยด) ในโรงเรือนปลูกผักปลอดภัยและไม้ดอกเศรษฐกิจ

การวางเครือข่ายท่อส่งน้ำแรงดันสูง (HDPE): วางระบบท่อส่งน้ำระบบปิดลัดเลาะตามสภาพภูมิประเทศที่ลาดชัน เชื่อมต่อจากหน้าฝายตรงเข้าสู่ถังพักน้ำกระจายประจำหมู่บ้านขุนกลาง และแปลงเกษตรกรรมส่งเสริมของโครงการหลวง เพื่อลดการสูญเสียน้ำจากการรั่วซึมและการระเหยระหว่างทาง

การเสริมสร้างความเข้มแข็งของกลุ่มผู้ใช้น้ำ: บูรณาการร่วมกับคณะกรรมการหมู่บ้านและสถานีเกษตรหลวงอินทนนท์ ในการบริหารจัดการน้ำร่วมกันอย่างมีส่วนร่วม วางกฎกติกาและรอบเวรการจัดสรรน้ำอย่างเป็นธรรม ทั่วถึง และโปร่งใส รวมถึงร่วมกันดูแลรักษาความสะอาดรอบหน้าฝาย

ผลที่คาดว่าจะได้รับ:

สถานีเกษตรหลวงอินทนนท์และเกษตรกรบ้านขุนกลางมีแหล่งน้ำดิบที่สะอาดและมั่นคงสม่ำเสมอตลอดปี สามารถค้ำจุนงานวิจัยพืชเมืองหนาว แปลงผักปลอดภัย และไม้ดอกมูลค่าสูง (เช่น เบญจมาศ ไฮเดรนเยีย) ไม่ให้ได้รับความเสียหายในฤดูแล้ง ช่วยยกระดับรายได้และคุณภาพชีวิตของราษฎรกลุ่มชาติพันธุ์ให้ดีขึ้นอย่างยั่งยืน ตัวฝายยังช่วยรักษาความชุ่มชื้นให้แก่ผืนป่าต้นน้ำชั้น 1A รอบบริเวณ ลดความรุนแรงของปัญหาน้ำป่าไหลหลากชะล้างหน้าดินในฤดูฝน และส่งเสริมให้ชุมชนสามารถอยู่ร่วมกับป่าไม้ได้อย่างเกื้อกูลและยั่งยืนตามแนวพระราชดำริ

ผู้รับผิดชอบ ติดต่อ:

กรมชลประทาน

ปรับปรุงล่าสุด:

8 มิ.ย. 2569 11:05 น. -