ฝายแม่แอบลูก 3 บ้านแม้วขุนกลาง ต.บ้านหลวง อ.จอมทอง

• แผนงานโครงการ

ความเป็นมา:

พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช                  

9 มีนาคม พ.ศ. 2525

ฝาย 80 ไร่

ที่ตั้งโครงการและข้อมูลพื้นฐาน:

บ้านแม้วขุนกลาง ต.บ้านหลวง อ.จอมทอง

วัตถุประสงค์ของโครงการ:

เพื่อสนับสนุนภารกิจของ สถานีเกษตรหลวงอินทนนท์ และยกระดับคุณภาพชีวิตของราษฎรกลุ่มชาติพันธุ์ (ม้งและกะเหรี่ยง) ในพื้นที่ โดยมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อขยายผลการบริหารจัดการน้ำในลุ่มน้ำสายย่อยของบ้านขุนกลางให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุดในลักษณะ "ระบบบันไดชลประทาน" (Cascade System) ร่วมกับฝายลูกก่อนหน้า เนื่องจากพื้นที่เพาะปลูกและแปลงส่งเสริมเกษตรกรรมปลอดภัยของโครงการหลวงมีการขยายตัวอย่างต่อเนื่อง ประกอบกับภูมิประเทศบนเทือกเขามีความลาดชันสูง ในฤดูฝนน้ำป่าจะไหลหลากผ่านไปอย่างรวดเร็วและพัดพาตะกอนดินหินทรายลงมาเป็นจำนวนมาก แต่พอเข้าสู่ฤดูแล้ง น้ำในลำห้วยธรรมชาติกลับลดระดับลงอย่างวิกฤต การสร้างฝายแม่แอบลูก 3 จึงมุ่งเน้นการหน่วงชะลอกระแสน้ำ ดักกักตะกอนดิน ยกระดับน้ำ และเก็บกักน้ำดิบไว้เป็นน้ำทุนสำรองสำหรับผันเข้าสู่ระบบท่อส่งน้ำเพื่อกระจายประโยชน์สู่แปลงเกษตรกรรมที่อยู่ห่างไกลหรืออยู่บนพื้นที่ลาดชันได้อย่างทั่วถึง

เป้าหมายโครงการ:

มุ่งเน้นการก่อสร้างโครงสร้างชลประทานขนาดเล็กบนพื้นที่สูงตามมาตรฐานวิศวกรรมภูมิสังคม ประกอบด้วย:

การก่อสร้างตัวฝายทดและกักเก็บน้ำ (Weir): เป็นโครงสร้างคอนกรีตเสริมเหล็กหรือหินเรียงผสมผสานที่มีความมั่นคงแข็งแรง กั้นลำน้ำสาขาในจุดยุทธศาสตร์ที่เหมาะสม เพื่อทำหน้าที่หน่วงชะลอกระแสน้ำ ตัดยอดน้ำหลาก และยกระดับน้ำให้สูงพอในการผันเข้าสู่อาคารรับน้ำ โดยมีทางระบายน้ำล้น (Spillway) รองรับน้ำหลากอย่างปลอดภัย

การจัดทำระบบดักตะกอนทราย (Silt Trap): สร้างบ่อดักตะกอนเพื่อกรองเศษหิน ดิน ทราย และกิ่งไม้ที่พัดพามากับกระแสน้ำบนพื้นที่สูง เพื่อให้ได้น้ำดิบที่สะอาด ป้องกันไม่ให้เศษทรายเข้าไปอุดตันในระบบท่อชลประทานและระบบน้ำหยด/สปริงเกอร์ในโรงเรือนปลูกพืชของเกษตรกร

การวางระบบท่อส่งน้ำแรงดันสูง: วางเครือข่ายท่อส่งน้ำระบบปิด (ท่อ HDPE) ลัดเลาะตามสภาพภูมิประเทศที่ลาดชัน เพื่อส่งน้ำตรงเข้าสู่ถังพักน้ำควบคุมแรงดันประจำหมู่บ้านและจุดกระจายน้ำชลประทาน ช่วยลดการสูญเสียน้ำจากการรั่วซึมและการระเหยระหว่างทาง

การบริหารจัดการน้ำแบบมีส่วนร่วม: บูรณาการร่วมกับคณะกรรมการหมู่บ้าน กลุ่มผู้ใช้น้ำฝายแม่แอบเดิม และสถานีเกษตรหลวงอินทนนท์ เพื่อวางกฎกติกาและจัดรอบเวรการจัดสรรน้ำอย่างเป็นธรรม ครอบคลุมทั้งน้ำเพื่อการอุปโภคบริโภคและภาคการเกษตรอย่างเป็นระบบ

ผลที่คาดว่าจะได้รับ:

สถานีเกษตรหลวงอินทนนท์และเกษตรกรบ้านขุนกลางมีแหล่งน้ำดิบที่สะอาดและมั่นคงสม่ำเสมอตลอดปี ค้ำจุนการทำเกษตรกรรมปลอดภัย พืชผักเมืองหนาว และแปลงไม้ดอกมูลค่าสูงไม่ให้ได้รับความเสียหายหรือยืนต้นตายในช่วงหน้าแล้ง ช่วยยกระดับรายได้และคุณภาพชีวิตของราษฎรกลุ่มชาติพันธุ์ให้ดีขึ้น ยิ่งไปกว่านั้น ตัวฝายยังช่วยเพิ่มความชุ่มชื้นให้แก่ผืนป่ารอบบริเวณ บรรเทาปัญหาน้ำป่าไหลหลากชะล้างหน้าดินในฤดูฝน และช่วยลดข้อพิพาทเรื่องการแย่งชิงน้ำภายในชุมชนได้อย่างยั่งยืนตามแนวพระราชดำริ

ผู้รับผิดชอบ ติดต่อ:

กรมชลประทาน

ปรับปรุงล่าสุด:

8 มิ.ย. 2569 11:06 น. -