ฝายต้นน้ำลำธาร ห้วยขะหมาหลวง 18 แห่ง ต.แม่สอย อ.จอมทอง

• แผนงานโครงการ

ความเป็นมา:

พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช                  

10 มกราคม พ.ศ. 2527

ฝาย  400 ไร่

ที่ตั้งโครงการและข้อมูลพื้นฐาน:

ต.แม่สอย อ.จอมทอง

วัตถุประสงค์ของโครงการ:

เพื่อสนองพระราชดำริในการอนุรักษ์ป่าต้นน้ำและฟื้นฟูระบบนิเวศอย่างยั่งยืน พื้นที่ตำบลแม่สอยส่วนใหญ่ประสบปัญหาภัยแล้งซ้ำซากในฤดูร้อน และปัญหาน้ำป่าไหลหลากชะล้างหน้าดินในฤดูฝน การดำเนินงานมุ่งเน้นการสร้าง "ฝายชะลอน้ำ" หรือฝายต้นน้ำลำธารกระจายตามแนวร่องน้ำของห้วยขะหมาหลวง เพื่อลดความรุนแรงของกระแสน้ำ ดักตะกอนดินไม่ให้ไหลลงไปทับถมแหล่งน้ำตอนล่าง และที่สำคัญที่สุดคือการกักเก็บความชุ่มชื้นไว้ในผืนดิน ช่วยฟื้นฟูสภาพป่าเต็งรังและป่าเบญจพรรณโดยรอบให้กลับมาอุดมสมบูรณ์ ลดความเสี่ยงการเกิดไฟป่า และช่วยให้มีน้ำซึมซับลงสู่ชั้นใต้ดินเพื่อเป็นน้ำท่าหล่อเลี้ยงชุมชนอย่างต่อเนื่อง

เป้าหมายโครงการ:

ฝายแบบชั่วคราว (ฝายแม้ว/ฝายผสมผสาน) ในบริเวณร่องน้ำตอนบนที่ลาดชันสูง โดยใช้วัสดุธรรมชาติในพื้นที่ เช่น กิ่งไม้ ท่อนไม้ ไม้ไผ่ และหินทิ้ง เพื่อชะลอน้ำเบื้องต้น

ฝายแบบกึ่งถาวร ในช่วงร่องน้ำตอนกลาง โดยใช้โครงสร้างคอกหมูหินทิ้ง หรือการเรียงหินยาแนวปูน เพื่อเพิ่มความแข็งแรงในการดักตะกอน

ฝายแบบถาวร (คอนกรีตเสริมเหล็ก/แกเบียนใส่หิน) ในบริเวณตอนล่างที่รองรับปริมาณน้ำมาก เพื่อยกระดับน้ำและกักเก็บน้ำส่วนหนึ่งไว้ให้สัตว์ป่าและชุมชนได้ใช้ประโยชน์

ผลที่คาดว่าจะได้รับ:

ปรับสมดุลทางธรรมชาติในลุ่มน้ำห้วยขะหมาหลวงอย่างเป็นรูปธรรม ผืนป่าต้นน้ำมีความชุ่มชื้นสูงขึ้น (Wet Firebreak) ช่วยลดความรุนแรงและความถี่ของการเกิดไฟป่าได้อย่างมีประสิทธิภาพ หน้าดินไม่ถูกกัดเซาะพังทลาย ลำห้วยมีปริมาณน้ำไหลอย่างสม่ำเสมอและยาวนานขึ้นในฤดูแล้ง ส่งผลให้ชุมชนบ้านแม่สอยตอนล่างมีแหล่งน้ำดิบที่มั่นคงสำหรับนำไปผลิตน้ำอุปโภคบริโภคและทำการเกษตร ยิ่งไปกว่านั้น โครงการนี้ยังช่วยปลูกจิตสำนึกให้ราษฎรในพื้นที่หวงแหนและเข้ามามีส่วนร่วมในการดูแลรักษาป่าไม้และแหล่งน้ำ เกิดการตระหนักรู้ในการบริหารจัดการทรัพยากรธรรมชาติร่วมกันอย่างยั่งยืน

ผู้รับผิดชอบ ติดต่อ:

กรมชลประทาน

ปรับปรุงล่าสุด:

8 มิ.ย. 2569 10:36 น. -