ฝายเก็บกักน้ำบริเวณ โครงการหลวงดอยอินทนนท์ บ้านขุนกลาง ต.บ้านหลวง อ.จอมทอง

• แผนงานโครงการ

ความเป็นมา:

พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช                  

9 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2530

ฝายเพื่อการอนุรักษ์

ที่ตั้งโครงการและข้อมูลพื้นฐาน:

บ้านขุนกลาง ต.บ้านหลวง อ.จอมทอง

วัตถุประสงค์ของโครงการ:

เพื่อสนับสนุนการดำเนินงานของ สถานีเกษตรหลวงอินทนนท์ และมูลนิธิโครงการหลวง รวมถึงช่วยเหลือราษฎรกลุ่มชาติพันธุ์ในพื้นที่บ้านขุนกลางให้มีแหล่งน้ำดิบที่มั่นคงและมีคุณภาพ เนื่องจากพื้นที่แห่งนี้เป็นศูนย์กลางการวิจัยและส่งเสริมการเพาะปลูกพืชเมืองหนาว ไม้ดอกเศรษฐกิจ และพืชผักไฮโดรโปนิกส์ที่มีมูลค่าสูง ซึ่งจำเป็นต้องใช้น้ำสะอาดในปริมาณที่สม่ำเสมอตลอดทั้งปี แต่เดิมลำน้ำธรรมชาติบนพื้นที่สูงมักประสบปัญหากระแสน้ำพัดเชาะรุนแรงในฤดูฝนจนทางรับน้ำเสียหาย และปริมาณน้ำลดระดับลงอย่างมากในฤดูหนาวและฤดูแล้ง การก่อสร้างฝายเก็บกักน้ำในจุดยุทธศาสตร์จึงมุ่งเพิ่มเสถียรภาพของแหล่งน้ำต้นทุน ยกระดับน้ำเพื่อผันเข้าสู่ระบบแปลงทดลองและแปลงเกษตรของราษฎรได้อย่างมีประสิทธิภาพ

เป้าหมายโครงการ:

มุ่งเน้นการก่อสร้างโครงสร้างฝายทดและกักเก็บน้ำที่ได้มาตรฐานวิศวกรรม ควบคู่กับการอนุรักษ์ระบบนิเวศบนพื้นที่สูงชัน ประกอบด้วย:

การก่อสร้างตัวฝายกักเก็บน้ำ (Weir/Check Dam) โดยเลือกใช้รูปแบบโครงสร้างที่แข็งแรงทนทาน (เช่น คอนกรีตเสริมเหล็ก หรือโครงสร้างหินเรียงยาแนวปูน) กั้นลำน้ำสาขาในพื้นที่ เพื่อทำหน้าที่ชะลอกระแสน้ำ ดักตะกอนดิน และยกระดับน้ำให้สูงพอที่จะผันเข้าสู่ระบบชลประทาน

การก่อสร้างอาคารรับน้ำและระบบดักตะกอน (Intake & Silt Trap) เนื่องจากน้ำบนดอยอินทนนท์อาจมีเศษทรายและใบไม้ปนมากับกระแสน้ำ จึงต้องมีระบบดักกรองชั้นแรกก่อนปล่อยน้ำเข้าสู่ระบบส่งน้ำ เพื่อป้องกันการอุดตันในระบบสปริงเกอร์และน้ำหยดของเกษตรกร

การเชื่อมต่อระบบท่อส่งน้ำ วางเครือข่ายท่อแรงดันสูง (ท่อ HDPE) ลำเลียงน้ำจากหน้าฝายลงสู่ถังพักน้ำขนาดใหญ่ประจำสถานีฯ และถังกระจายน้ำของหมู่บ้าน เพื่อลดการสูญเสียน้ำระหว่างทาง

การบริหารจัดการน้ำร่วมกับชุมชน จัดตั้งกลไกการดูแลรักษาร่วมกันระหว่างเจ้าหน้าที่สถานีเกษตรหลวงฯ และคณะกรรมการหมู่บ้าน เพื่อจัดสรรน้ำอย่างเป็นธรรมระหว่างภาคการวิจัย ภาคการเกษตร และการอุปโภคบริโภคในชุมชน

ผลที่คาดว่าจะได้รับ:

สถานีเกษตรหลวงอินทนนท์มีน้ำสนับสนุนงานวิจัยและงานส่งเสริมอาชีพเกษตรกรได้อย่างเต็มศักยภาพ ผลผลิตกลุ่มไม้ดอกและพืชเมืองหนาวไม่ได้รับความเสียหายในช่วงหน้าแล้ง ช่วยสร้างรายได้ที่มั่นคงและยั่งยืนให้แก่ราษฎรกลุ่มชาติพันธุ์บนพื้นที่สูง ยิ่งไปกว่านั้น การสร้างฝายที่ได้มาตรฐานจะช่วยลดการพังทลายของตลิ่งและหน้าดิน รักษาสมดุลความชุ่มชื้นให้แก่ป่าต้นน้ำชั้น 1A ในเขตอุทยานแห่งชาติดอยอินทนนท์ และช่วยให้ชุมชนสามารถอยู่ร่วมกับป่าได้อย่างเกื้อกูลและยั่งยืนตามแนวพระราชดำริ

ผู้รับผิดชอบ ติดต่อ:

กรมชลประทาน

ปรับปรุงล่าสุด:

8 มิ.ย. 2569 10:47 น. -