พัฒนาลุ่มน้ำแม่แจ่ม (อ่างเก็บน้ำห้วยช้างน้อย) บ้านโม่งหลวง ต.ท่าผา อ.แม่แจ่ม

• แผนงานโครงการ

ความเป็นมา:

สมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์พระบรมราชินีนาถ        

6 มีนาคม พ.ศ. 2536

อ่างเก็บน้ำ  

150 ไร่

67 ครัวเรือน 417 คน

ที่ตั้งโครงการและข้อมูลพื้นฐาน:

บ้านโม่งหลวง ต.ท่าผา อ.แม่แจ่ม

วัตถุประสงค์ของโครงการ:

เพื่อทำหน้าที่เป็น "แหล่งกักเก็บน้ำต้นทุนและบริหารจัดการน้ำระดับชุมชน" โดยมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อช่วยเหลือราษฎรกลุ่มชาติพันธุ์และเกษตรกรในพื้นที่บ้านโม่งหลวงและบริเวณใกล้เคียง ซึ่งประสบปัญหาขาดแคลนน้ำสำหรับอุปโภคบริโภคและภาคเกษตรกรรมในช่วงฤดูแล้งอย่างรุนแรง เนื่องจากสภาพภูมิประเทศของตำบลท่าผาเป็นภูเขาสูงชันและมีความลาดชันสูง ในฤดูฝนมักเกิดปัญหาน้ำป่าไหลหลากหลากซัดชะล้างหน้าดินและพัดพาตะกอนดินหินทรายลงมาสร้างความเสียหายแก่ระบบประปาภูเขาดั้งเดิม แต่เมื่อเข้าสู่ฤดูแล้ง ปริมาณน้ำในลำห้วยธรรมชาติจะลดระดับลงจนแห้งขอด ไม่เพียงพอต่อการหล่อเลี้ยงแปลงเกษตรกรรมและนาข้าวขั้นบันได การสร้างอ่างเก็บน้ำห้วยช้างน้อยในจุดยุทธศาสตร์นี้จึงมุ่งเน้นการ "เก็บกักน้ำ" ในฤดูฝนที่มักไหลบ่าทิ้งไปโดยเปล่าประโยชน์ เอาไว้เป็นน้ำทุนสำรองสำหรับปล่อยกระจายผ่านระบบท่อส่งน้ำชลประทานเพื่อช่วยเหลือพื้นที่ทำกินและแก้วิกฤตภัยแล้งของชุมชนอย่างยั่งยืน

เป้าหมายโครงการ:

การก่อสร้างตัวเขื่อนกักเก็บน้ำ (Dam Body): ก่อสร้างเป็นตัวเขื่อนดินถมบดอัดแน่น หรือเขื่อนคอนกรีตในจุดร่องน้ำแคบที่เหมาะสม เพื่อทำหน้าที่เป็นอ่างกักเก็บน้ำปริมาณมากในช่วงฤดูฝน พร้อมติดตั้งทางระบายน้ำล้น (Spillway) ที่มั่นคงแข็งแรงเพื่อรองรับและระบายน้ำหลากส่วนเกินได้อย่างปลอดภัย

การก่อสร้างอาคารทางออกน้ำและระบบดักตะกอน (Outlet Works & Silt Trap): ติดตั้งหอรับน้ำหรือท่อส่งน้ำใต้ตัวเขื่อนพร้อมประตูควบคุมการเปิด-ปิดน้ำ (Control Gate) เพื่อระบายน้ำลงสู่ระบบชลประทานตามปริมาณที่ต้องการ พร้อมระบบดักตะกอนเพื่อป้องกันไม่ให้ปูนทรายที่พัดพามาจากป่าต้นน้ำเข้ามาทับถมจนอ่างเก็บน้ำตื้นเขินเร็วกว่ากำหนด

การวางเครือข่ายระบบท่อส่งน้ำแรงดันสูง (HDPE Pipeline Network): วางระบบท่อส่งน้ำระบบปิดลัดเลาะไปตามสภาพภูมิประเทศที่ลาดชัน ส่งน้ำตรงจากอ่างเก็บน้ำเข้าสู่ถังพักน้ำประจำหมู่บ้านสำหรับระบบประปา และกระจายเข้าสู่จุดป้อนน้ำชลประทานรอบแปลงเกษตรกรรม (เช่น นาข้าวขั้นบันได สวนผลไม้ และแปลงพืชผักหมุนเวียน) ช่วยลดการสูญเสียน้ำระหว่างทาง

การบริหารจัดการน้ำโดยชุมชนมีส่วนร่วม: จัดตั้งและเสริมสร้างความเข้มแข็งของ "กลุ่มผู้ใช้น้ำอ่างเก็บน้ำห้วยช้างน้อย" เพื่อให้ราษฎรเข้ามามีส่วนร่วมในการบริหารกติกา การเปิด-ปิดประตูน้ำ จัดรอบเวรการจัดสรรน้ำอย่างเป็นธรรม ทั่วถึง โปร่งใส และร่วมมือกันบำรุงรักษาแนวท่อและรอบบริเวณอ่างเก็บน้ำ

ผลที่คาดว่าจะได้รับ:

ราษฎรในพื้นที่บ้านโม่งหลวง ตำบลท่าผา มีแหล่งน้ำทุนที่มั่นคงและแน่นอนสำหรับค้ำจุนระบบประปาหมู่บ้านและภาคเกษตรกรรมได้ตลอด 365 วัน โดยเฉพาะในช่วงหน้าแล้งที่เคยวิกฤต ช่วยให้เกษตรกรสามารถทำการเกษตรกรรมประณีตหรือปลูกพืชสร้างรายได้ได้อย่างต่อเนื่อง ยิ่งไปกว่านั้น อ่างเก็บน้ำห้วยช้างน้อยยังช่วยเพิ่มความชุ่มชื้นให้แก่ผืนป่ารอบบริเวณ บรรเทาความรุนแรงของน้ำป่าไหลหลากในฤดูฝน และสร้างความมั่นคงในชีวิตความเป็นอยู่ของชุมชนบนพื้นที่สูงตามแนวทางพระราชดำริ

ผู้รับผิดชอบ ติดต่อ:

กรมชลประทาน

ปรับปรุงล่าสุด:

8 มิ.ย. 2569 14:24 น. -