พัฒนาลุ่มน้ำแม่แจ่ม (จัดหาน้ำช่วยเหลือราษฎรบ้านกองแขก) บ้านกองแขกเหนือ ต.กองแขก อ.แม่แจ่ม

• แผนงานโครงการ

ความเป็นมา:

สมเด็จพระนางเจ้าฯพระบรมราชินีนาถ              

(ฎีกา)                     

14 เมษายน พ.ศ. 2538

บ่อน้ำตื้นและประปาชนบท  

500 ไร่

150 ครัวเรือน  567 คน

ที่ตั้งโครงการและข้อมูลพื้นฐาน:

บ้านกองแขกเหนือ ต.กองแขก อ.แม่แจ่ม

วัตถุประสงค์ของโครงการ:

เพื่อทำหน้าที่เป็น "โครงข่ายความมั่นคงด้านน้ำและการบริหารจัดการลุ่มน้ำระดับชุมชน" โดยมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อช่วยเหลือราษฎรและเกษตรกรในพื้นที่บ้านกองแขกเหนือ ซึ่งประสบปัญหาขาดแคลนน้ำสำหรับอุปโภคบริโภคและภาคเกษตรกรรมในช่วงฤดูแล้งอย่างรุนแรง เนื่องจากสภาพภูมิประเทศของตำบลกองแขกเป็นภูเขาสูงชันและมีความลาดชันสูง ในฤดูฝนมักเกิดปัญหาน้ำป่าไหลหลากหลากซัดชะล้างหน้าดินและพัดพาตะกอนดินหินทรายลงมาสร้างความเสียหายแก่ระบบประปาภูเขาดั้งเดิม แต่เมื่อเข้าสู่ฤดูแล้ง ปริมาณน้ำในลำห้วยธรรมชาติจะลดระดับลงจนแห้งขอด ไม่เพียงพอต่อการหล่อเลี้ยงแปลงเกษตรกรรมและนาข้าวขั้นบันได การดำเนินโครงการพัฒนาลุ่มน้ำแม่แจ่มในจุดยุทธศาสตร์นี้จึงมุ่งเน้นการพัฒนาแหล่งน้ำที่มั่นคงและการกระจายน้ำอย่างทั่วถึงตามมาตรฐานวิศวกรรมภูมิสังคม

เป้าหมายโครงการ:

การก่อสร้างอาคารบังคับน้ำหรือฝายทดน้ำ (Weir Construction): เป็นโครงสร้างคอนกรีตเสริมเหล็กหรือหินเรียงยาแนวปูนที่มีความมั่นคงแข็งแรง กั้นลำห้วยสาขาในจุดยุทธศาสตร์ที่เหมาะสม เพื่อทำหน้าที่หน่วงชะลอกระแสน้ำ ตัดยอดน้ำหลาก และยกระดับน้ำให้สูงพอในการผันเข้าสู่อาคารรับน้ำ โดยมีทางระบายน้ำล้น (Spillway) รองรับน้ำหลากในฤดูฝนอย่างปลอดภัย

การก่อสร้างระบบดักตะกอนทรายและอาคารรับน้ำ (Silt Trap & Intake): สร้างบ่อดักตะกอนเพื่อกรองเศษหิน ดิน ทราย และใบไม้ที่พัดพามากับกระแสน้ำบนพื้นที่สูง เพื่อให้ได้น้ำดิบที่สะอาดก่อนปล่อยเข้าสู่ระบบส่งน้ำ ป้องกันการอุดตันของท่อชลประทานและถังพักน้ำในหมู่บ้าน

การวางระบบท่อส่งน้ำแรงดันสูง: วางเครือข่ายท่อส่งน้ำระบบปิด (ท่อ HDPE คุณภาพสูง) ลัดเลาะตามสภาพภูมิประเทศที่ลาดชัน เพื่อส่งน้ำตรงจากตัวอาคารบังคับน้ำเข้าสู่ถังพักน้ำควบคุมแรงดันประจำหมู่บ้านกองแขกเหนือและจุดกระจายน้ำชลประทานเข้าสู่แปลงเกษตร ช่วยลดการสูญเสียน้ำจากการรั่วซึมและการระเหยระหว่างทาง

การบริหารจัดการน้ำแบบมีส่วนร่วม: จัดตั้งและเสริมสร้างความเข้มแข็งของ "กลุ่มผู้ใช้น้ำบ้านกองแขกเหนือ" เพื่อให้ราษฎรเข้ามามีส่วนร่วมในการวางกฎกติกา รอบเวรการจัดสรรน้ำอย่างเป็นธรรม ทั่วถึง และโปร่งใส รวมถึงร่วมมือกันดูแลรักษาความสะอาดรอบหน้าฝายไม่ให้ตื้นเขิน

ผลที่คาดว่าจะได้รับ:

ราษฎรในพื้นที่บ้านกองแขกเหนือมีแหล่งน้ำค้ำจุนระบบประปาหมู่บ้านและแปลงเกษตรกรรมได้อย่างมั่นคงและสม่ำเสมอตลอดปี ป้องกันความเสียหายของพืชผลในช่วงหน้าแล้ง ช่วยยกระดับรายได้และคุณภาพชีวิตของคนในชุมชนให้ดีขึ้น ยิ่งไปกว่านั้น ยังช่วยเพิ่มความชุ่มชื้นให้แก่ผืนป่ารอบบริเวณ ลดความรุนแรงของปัญหาน้ำป่าไหลหลากชะล้างหน้าดินในฤดูฝน บรรเทาภัยแล้ง และช่วยลดข้อพิพาทเรื่องการแย่งชิงน้ำภายในชุมชนได้อย่างยั่งยืนตามแนวทางพระราชดำริ

ผู้รับผิดชอบ ติดต่อ:

กรมชลประทาน

ปรับปรุงล่าสุด:

8 มิ.ย. 2569 14:26 น. -