ฝายห้วยผา 1 บ้านแม่หอย ต.แม่นาจร อ.แม่แจ่ม

• แผนงานโครงการ

ความเป็นมา:

สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ              

(ฎีกา)                           

26 มกราคม พ.ศ. 2540

ฝาย

300 ไร่

67 ครัวเรือน 432 คน

ที่ตั้งโครงการและข้อมูลพื้นฐาน:

บ้านแม่หอย ต.แม่นาจร อ.แม่แจ่ม

วัตถุประสงค์ของโครงการ:

เพื่อช่วยเหลือราษฎรกลุ่มชาติพันธุ์และเกษตรกรในพื้นที่บ้านแม่หอย ซึ่งประสบปัญหาการขาดแคลนน้ำอุปโภคบริโภคและน้ำเพื่อการเกษตรในช่วงฤดูแล้ง เนื่องจากภูมิประเทศในเขตอำเภอแม่แจ่มและตำบลแม่นาจรมักเป็นภูเขาสลับซับซ้อนและมีความลาดชันสูง ลำห้วยผาเป็นลำน้ำสาขาที่ไหลผ่านภูมิประเทศดังกล่าว ซึ่งในฤดูฝนมักเกิดปัญหาน้ำป่าไหลหลากชะล้างหน้าดินและพัดพาเอาดินโคลนตะกอนหินลงสู่พื้นที่ตอนล่างอย่างรวดเร็ว ส่งผลให้ระบบจัดการน้ำดั้งเดิมของชาวบ้านเสียหาย ทว่าเมื่อเข้าสู่ฤดูแล้ง น้ำในลำห้วยจะลดระดับลงจนแห้งขอด ไม่เพียงพอต่อการหล่อเลี้ยงพื้นที่การเกษตร โดยเฉพาะนาข้าวขั้นบันได พืชไร่ และสวนผลไม้ การสร้างฝายห้วยผา 1 จึงมุ่งเน้นการชะลอกระแสน้ำ ยกระดับน้ำในลำห้วย และกักเก็บน้ำไว้เป็นน้ำทุนสำรองสำหรับผันเข้าสู่ระบบท่อกระจายน้ำเพื่อช่วยเหลือพื้นที่ทำกินของชุมชนอย่างทั่วถึง

เป้าหมายโครงการ:

มุ่งเน้นการก่อสร้างโครงสร้างพื้นฐานชลประทานขนาดเล็กตามมาตรฐานวิศวกรรมภูมิสังคม ประกอบด้วย:

การก่อสร้างตัวฝายทดและกักเก็บน้ำ (Weir): เป็นโครงสร้างคอนกรีตเสริมเหล็กหรือหินเรียงยาแนวปูนที่มีความมั่นคงแข็งแรง กั้นลำห้วยผาในจุดยุทธศาสตร์ที่เหมาะสม เพื่อหน่วงชะลอกระแสน้ำ ดักตะกอน และยกระดับน้ำให้สูงพอสำหรับผันเข้าสู่อาคารรับน้ำ โดยมีทางระบายน้ำล้น (Spillway) รองรับน้ำหลากอย่างปลอดภัยในฤดูฝน

การก่อสร้างระบบดักตะกอนทรายและอาคารรับน้ำ (Silt Trap & Intake): สร้างบ่อดักตะกอนเพื่อกรองเศษหิน ดิน ทราย และใบไม้ที่พัดพามากับกระแสน้ำบนพื้นที่สูง เพื่อให้ได้น้ำดิบที่สะอาดก่อนปล่อยเข้าสู่ระบบส่งน้ำ ป้องกันการอุดตันของท่อชลประทานและถังพักน้ำในหมู่บ้าน

การวางระบบท่อส่งน้ำแรงดันสูง: วางเครือข่ายท่อส่งน้ำระบบปิด (ท่อ HDPE) ลัดเลาะตามสภาพภูมิประเทศที่ลาดชัน เพื่อส่งน้ำตรงเข้าสู่ถังพักน้ำควบคุมแรงดันประจำหมู่บ้านและจุดกระจายน้ำชลประทานเข้าสู่แปลงเกษตร ช่วยลดการสูญเสียน้ำจากการรั่วซึมและการระเหยระหว่างทาง

การบริหารจัดการน้ำแบบมีส่วนร่วม: จัดตั้งและเสริมสร้างความเข้มแข็งของกลุ่มผู้ใช้น้ำในชุมชนบ้านแม่หอย เพื่อให้ราษฎรเข้ามามีส่วนร่วมในการวางกฎกติกา รอบเวรการจัดสรรน้ำอย่างเป็นธรรม ทั่วถึง และโปร่งใส รวมถึงร่วมมือกันดูแลรักษาความสะอาดรอบหน้าฝายไม่ให้ตื้นเขิน

ผลที่คาดว่าจะได้รับ:

ราษฎรในพื้นที่บ้านแม่หอยมีแหล่งน้ำค้ำจุนระบบประปาหมู่บ้านและแปลงเกษตรกรรม โดยเฉพาะนาข้าวขั้นบันไดและพืชผักหมุนเวียนได้อย่างมั่นคงและสม่ำเสมอตลอดปี ป้องกันความเสียหายของพืชผลในช่วงหน้าแล้ง ช่วยยกระดับรายได้และคุณภาพชีวิตของคนในชุมชนให้ดีขึ้น ยิ่งไปกว่านั้น ฝายห้วยผา 1 ยังช่วยเพิ่มความชุ่มชื้นให้แก่ผืนป่ารอบบริเวณ ลดความรุนแรงของปัญหาน้ำป่าไหลหลากชะล้างหน้าดินในฤดูฝน บรรเทาภัยแล้ง และช่วยลดข้อพิพาทเรื่องการแย่งชิงน้ำภายในชุมชนได้อย่างยั่งยืนตามแนวพระราชดำริ

ผู้รับผิดชอบ ติดต่อ:

กรมชลประทาน

ปรับปรุงล่าสุด:

9 มิ.ย. 2569 08:55 น. -