ฝายแม่ลงคา บ้านอมเม็ง ต.กองแขก อ.แม่แจ่ม

• แผนงานโครงการ

ความเป็นมา:

สมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ            

(ฎีกา)                              

26 มกราคม พ.ศ. 2540

ฝาย 

1,000 ไร่

196 ครัวเรือน 910 คน

ที่ตั้งโครงการและข้อมูลพื้นฐาน:

บ้านอมเม็ง ต.กองแขก อ.แม่แจ่ม

วัตถุประสงค์ของโครงการ:

เพื่อช่วยเหลือราษฎรและเกษตรกรกลุ่มชาติพันธุ์ในพื้นที่บ้านอมเม็ง ซึ่งเผชิญปัญหาการขาดแคลนน้ำอย่างรุนแรงในช่วงฤดูแล้ง เนื่องจากภูมิประเทศของตำบลกองแขกมีลักษณะเป็นภูเขาสลับซับซ้อนและแวดล้อมด้วยป่าไม้สูงชัน ลำน้ำแม่ลงคาถือเป็นหนึ่งในลุ่มน้ำสายย่อยที่สำคัญของพื้นที่ แต่เนื่องจากไม่มีโครงสร้างชลประทานขนาดใหญ่คอยกักเก็บ ในฤดูฝนน้ำป่าจึงไหลหลากผ่านชุมชนอย่างรวดเร็วและมักพัดพาตะกอนดิน ทราย และเศษไม้ลงมาสร้างความเสียหายแก่ระบบทางน้ำเดิม ส่วนในฤดูแล้ง ปริมาณน้ำจะลดระดับลงจนแห้งขอด ไม่เพียงพอต่อการทำเกษตรกรรมและการอุปโภคบริโภค การก่อสร้างฝายแม่ลงคาจึงมุ่งเน้นการชะลอกระแสน้ำ ยกระดับน้ำในลำน้ำ และกักเก็บน้ำต้นทุนสำรองเพื่อกระจายสู่ระบบท่อส่งน้ำชลประทานอย่างมีประสิทธิภาพ

เป้าหมายโครงการ:

มุ่งเน้นการพัฒนาและก่อสร้างโครงสร้างพื้นฐานชลประทานขนาดเล็กตามมาตรฐานวิศวกรรมภูมิสังคม ประกอบด้วย:

การก่อสร้างตัวฝายทดและกักเก็บน้ำ (Weir): เป็นโครงสร้างคอนกรีตเสริมเหล็กหรือหินเรียงยาแนวปูนที่มีความมั่นคงแข็งแรง กั้นลำน้ำแม่ลงคาในจุดยุทธศาสตร์ที่เหมาะสม เพื่อทำหน้าที่หน่วงชะลอกระแสน้ำ ดักตะกอน และยกระดับน้ำให้สูงพอในการผันเข้าสู่อาคารรับน้ำ โดยมีทางระบายน้ำล้น (Spillway) รองรับน้ำหลากในฤดูฝนอย่างปลอดภัย

การก่อสร้างระบบดักตะกอนทรายและอาคารรับน้ำ (Silt Trap & Intake): สร้างบ่อดักตะกอนและติดตั้งตะแกรงกรองเศษหิน ดิน ทราย และใบไม้ก่อนปล่อยน้ำเข้าสู่ระบบ เพื่อให้ได้น้ำดิบที่สะอาด ป้องกันปัญหาท่อชลประทานและหัวจ่ายน้ำประปาอุดตัน

การวางระบบท่อส่งน้ำแรงดันสูง: วางเครือข่ายท่อส่งน้ำระบบปิด (ท่อ HDPE) ลัดเลาะตามสภาพภูมิประเทศที่ลาดชัน เพื่อส่งน้ำตรงเข้าสู่ถังพักน้ำควบคุมแรงดันประจำหมู่บ้านและจุดกระจายน้ำชลประทานรอบแปลงเกษตร ช่วยลดการสูญเสียน้ำจากการรั่วซึมและการระเหยระหว่างทาง

การบริหารจัดการน้ำแบบมีส่วนร่วม: จัดตั้งและเสริมสร้างความเข้มแข็งของกลุ่มผู้ใช้น้ำบ้านอมเม็ง เพื่อให้ราษฎรในชุมชนร่วมกันกำหนดระเบียบ ข้อบังคับ และจัดรอบเวรการจัดสรรน้ำอย่างเป็นธรรม ครอบคลุมทั้งภาคครัวเรือนและการเกษตร รวมถึงร่วมมือกันบำรุงรักษาหน้าฝาย

ผลที่คาดว่าจะได้รับ:

ราษฎรบ้านอมเม็งมีแหล่งน้ำค้ำจุนระบบประปาหมู่บ้านและแปลงเกษตรกรรม (เช่น นาข้าวขั้นบันได พืชไร่ และสวนผลไม้) ได้อย่างมั่นคงและสม่ำเสมอตลอดปี ป้องกันพืชผลยืนต้นตายในฤดูแล้ง ช่วยยกระดับรายได้และคุณภาพชีวิตของคนในชุมชนให้ดีขึ้น ยิ่งไปกว่านั้น ฝายแม่ลงคายังช่วยเพิ่มความชุ่มชื้นให้แก่ผืนป่ารอบบริเวณ บรรเทาปัญหาน้ำป่าไหลหลากชะล้างหน้าดินในฤดูฝน และส่งเสริมให้ชุมชนสามารถอยู่ร่วมกับป่าไม้ต้นน้ำได้อย่างเกื้อกูลและยั่งยืนตามแนวทางพระราชดำริ

ผู้รับผิดชอบ ติดต่อ:

กรมชลประทาน

ปรับปรุงล่าสุด:

9 มิ.ย. 2569 09:02 น. -