ปรับปรุงฝายห้วยเดื่อ พร้อมเหมืองส่งน้ำฝั่งขวา บ้านแม่ศึก ต.แม่ศึก อ.แม่แจ่ม

• แผนงานโครงการ

ความเป็นมา:

สมเด็จพระนางเจ้าฯพระบรมราชินีนาถ             

(ฎีกา)                             

28 มกราคม พ.ศ. 2542 ปรับปรุงฝาย

ฝาย ประโยชน์ที่ได้รับ  ราษฎร จำนวน 117 ครอบครัว พื้นที่เกษตร 650 ไร่

 

ที่ตั้งโครงการและข้อมูลพื้นฐาน:

บ้านแม่ศึก ต.แม่ศึก อ.แม่แจ่ม

วัตถุประสงค์ของโครงการ:

เพื่อฟื้นฟูและเพิ่มประสิทธิภาพระบบชลประทานท้องถิ่นของชุมชนบ้านแม่ศึก ซึ่งเดิมทีราษฎรได้มีการบริหารจัดการน้ำผ่านระบบเหมืองฝายดั้งเดิมอยู่แล้ว แต่เนื่องจากสภาพภูมิประเทศของตำบลแม่ศึกมีลักษณะเป็นพื้นที่ภูเขาสูงและมีความลาดชันสูง ในช่วงฤดูฝนที่ผ่านมามักเกิดปัญหาน้ำป่าไหลหลากเชี่ยวกราก พัดพาเอาดินโคลน ตะกอนหิน และเศษไม้ลงมาสร้างความเสียหายให้แก่ตัวฝายและกัดเซาะแนวเหมืองส่งน้ำแบบดินดั้งเดิมจนพังทลาย สวนทางกับช่วงฤดูแล้งที่ปริมาณน้ำในห้วยเดื่อลดระดับลงอย่างมาก ทำให้เหมืองส่งน้ำฝั่งขวาที่ไม่สมบูรณ์ไม่สามารถรับน้ำและส่งน้ำไปถึงแปลงเกษตรกรรมที่อยู่ปลายน้ำได้ การปรับปรุงในครั้งนี้จึงมุ่งยกระดับความมั่นคงของตัวฝายและเปลี่ยนทางส่งน้ำให้มีความคงทน เพื่อกักเก็บและกระจายน้ำเข้าสู่พื้นที่ทำกินได้อย่างเต็มศักยภาพ

เป้าหมายโครงการ:

650 ไร่

251 ครัวเรือน  1,284  คน

การปรับปรุงและซ่อมแซมตัวฝายห้วยเดื่อ (Weir Rehabilitation): เสริมความมั่นคงแข็งแรงของตัวฝายทดน้ำเดิมด้วยโครงสร้างคอนกรีตเสริมเหล็กหรือหินเรียงยาแนวปูน เพื่อเพิ่มความทนทานต่อแรงกระแทกของกระแสน้ำหลากในฤดูฝน ยกระดับน้ำในลำห้วยให้สูงพอที่จะผันเข้าสู่อาคารรับน้ำได้อย่างมีประสิทธิภาพ

การปรับปรุงและดาดคอนกรีตเหมืองส่งน้ำฝั่งขวา (Right-Bank Canal Improvement): เปลี่ยนจากเหมืองดินดั้งเดิมให้เป็นทางส่งน้ำดาดคอนกรีตหรือวางท่อส่งน้ำ (ท่อ HDPE) ในจุดที่มีความเสี่ยงต่อการดินสไลด์ เพื่อป้องกันการกัดเซาะตลิ่ง ลดปัญหาดินอุดตันทางน้ำ และลดการสูญเสียน้ำจากการรั่วซึมและการระเหยระหว่างทาง ทำให้สามารถส่งน้ำไปถึงพื้นที่การเกษตรปลายน้ำได้อย่างรวดเร็วและทั่วถึง

การก่อสร้างอาคารดักตะกอนทราย (Silt Trap): ปรับปรุงระบบช่องรับน้ำและสร้างบ่อดักตะกอนบริเวณหัวเหมืองฝั่งขวา เพื่อกรองเศษหิน ดิน ทราย ก่อนที่น้ำจะไหลเข้าสู่ระบบเหมืองส่งน้ำ ช่วยลดปัญหาทางน้ำตื้นเขินและลดความถี่ในการขุดลอกเหมืองของชาวบ้าน

การเสริมสร้างความเข้มแข็งของระบบจัดการน้ำชุมชน: ร่วมมือกับกลุ่มผู้ใช้น้ำเหมืองฝายดั้งเดิมของบ้านแม่ศึก เพื่อปรับปรุงระเบียบ กฎกติกา และรอบเวรการเปิด-ปิดน้ำให้สอดคล้องกับประสิทธิภาพของเหมืองส่งน้ำใหม่ เพื่อให้เกิดความเป็นธรรมแก่เกษตรกรทุกแปลง ทั้งพื้นที่ต้นน้ำและปลายน้ำ

ผลที่คาดว่าจะได้รับ:

ราษฎรและครอบครัวเกษตรกรในพื้นที่บ้านแม่ศึก มีระบบส่งน้ำฝั่งขวาที่มั่นคงและใช้งานได้ดีตลอดทั้งปี สามารถค้ำจุนพื้นที่เกษตรกรรมหลัก โดยเฉพาะนาข้าวขั้นบันได สวนผลไม้ และพืชไร่เศรษฐกิจ ไม่ให้ขาดแคลนน้ำในช่วงวิกฤตภัยแล้งหรือฝนทิ้งช่วง ยกระดับรายได้และเสถียรภาพทางอาชีพของคนในชุมชน ยิ่งไปกว่านั้น การปรับปรุงฝายและเหมืองส่งน้ำที่ได้มาตรฐานจะช่วยลดความเสียหายจากอุทกภัย ดินสไลด์ และลดข้อพิพาทเรื่องการจัดสรรน้ำภายในหมู่บ้าน นำไปสู่การบริหารจัดการป่าต้นน้ำและการใช้ประโยชน์จากทรัพยากรน้ำอย่างเกื้อกูลและยั่งยืนตามแนวพระราชดำริ

ผู้รับผิดชอบ ติดต่อ:

กรมชลประทาน

ปรับปรุงล่าสุด:

8 มิ.ย. 2569 13:50 น. -