ฝายแม่วากพร้อมระบบส่งน้ำ บ้านสบขอ ต.แม่นาจร อ.แม่แจ่ม

• แผนงานโครงการ

ความเป็นมา:

สมเด็จพระนางเจ้าฯพระบรมราชินีนาถ            

(ฎีกา)                                    

14 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2547

ฝาย 

500 ไร่

38  ครัวเรือน  250  คน

ที่ตั้งโครงการและข้อมูลพื้นฐาน:

บ้านสบขอ ต.แม่นาจร อ.แม่แจ่ม

วัตถุประสงค์ของโครงการ:

เพื่อช่วยเหลือราษฎรและเกษตรกรในพื้นที่บ้านสบขอ ซึ่งประสบปัญหาการขาดแคลนน้ำสำหรับอุปโภคบริโภคและน้ำเพื่อการเกษตรในช่วงฤดูแล้งอย่างต่อเนื่อง เนื่องจากภูมิประเทศของตำบลแม่นาจรเป็นพื้นที่ภูเขาสูงชันและเป็นแหล่งป่าต้นน้ำ ลำน้ำแม่วากซึ่งเป็นลำน้ำสาขาย่อยที่ไหลผ่านพื้นที่มีความลาดชันสูง ในฤดูฝนมักเกิดปัญหาน้ำป่าไหลหลากเชี่ยวกราก พัดพาเอาตะกอนดิน หิน ทราย และกิ่งไม้ลงมาสร้างความเสียหายต่อระบบผันน้ำดั้งเดิมของชาวบ้าน แต่เมื่อเข้าสู่ฤดูแล้ง ปริมาณน้ำจะลดระดับลงจนแห้งขอด ไม่เพียงพอต่อการหล่อเลี้ยงแปลงเกษตรกรรม โดยเฉพาะนาข้าวขั้นบันได พืชไร่ และสวนผลไม้ การสร้างฝายแม่วากพร้อมระบบส่งน้ำจึงมุ่งเน้นการชะลอกระแสน้ำ ยกระดับน้ำในลำห้วย และกักเก็บน้ำดิบไว้เป็นน้ำทุนสำรองสำหรับผันเข้าสู่ระบบท่อส่งน้ำเพื่อกระจายประโยชน์สู่ชุมชนอย่างทั่วถึง

เป้าหมายโครงการ:

การก่อสร้างตัวฝายทดและกักเก็บน้ำ (Weir Construction): เป็นโครงสร้างคอนกรีตเสริมเหล็กหรือหินเรียงยาแนวปูนที่มีความมั่นคงแข็งแรง กั้นลำน้ำแม่วากในจุดยุทธศาสตร์ที่เหมาะสม เพื่อทำหน้าที่หน่วงชะลอกระแสน้ำ ตัดยอดน้ำหลาก และยกระดับน้ำให้สูงพอในการผันเข้าสู่อาคารรับน้ำ โดยมีทางระบายน้ำล้น (Spillway) รองรับน้ำหลากในฤดูฝนอย่างปลอดภัย

การก่อสร้างระบบดักตะกอนทรายและอาคารรับน้ำ (Silt Trap & Intake): สร้างบ่อดักตะกอนเพื่อกรองเศษหิน ดิน ทราย และใบไม้ที่พัดพามากับกระแสน้ำบนพื้นที่สูง เพื่อให้ได้น้ำดิบที่สะอาดก่อนปล่อยเข้าสู่ระบบส่งน้ำ ป้องกันการอุดตันของท่อชลประทานและถังพักน้ำในหมู่บ้าน

การวางระบบท่อส่งน้ำแรงดันสูง: วางเครือข่ายท่อส่งน้ำระบบปิด (ท่อ HDPE คุณภาพสูง) ลัดเลาะตามสภาพภูมิประเทศที่ลาดชัน เพื่อส่งน้ำตรงจากตัวฝายเข้าสู่ถังพักน้ำควบคุมแรงดันประจำหมู่บ้านสบขอและจุดกระจายน้ำชลประทานเข้าสู่แปลงเกษตร ช่วยลดการสูญเสียน้ำจากการรั่วซึมและการระเหยระหว่างทาง

การบริหารจัดการน้ำแบบมีส่วนร่วม: จัดตั้งและเสริมสร้างความเข้มแข็งของ "กลุ่มผู้ใช้น้ำบ้านสบขอ" เพื่อให้ราษฎรเข้ามามีส่วนร่วมในการวางกฎกติกา รอบเวรการจัดสรรน้ำอย่างเป็นธรรม ทั่วถึง และโปร่งใส รวมถึงร่วมมือกันดูแลรักษาความสะอาดรอบหน้าฝายไม่ให้ตื้นเขิน

ผลที่คาดว่าจะได้รับ:

ราษฎรในพื้นที่บ้านสบขอมีแหล่งน้ำค้ำจุนระบบประปาหมู่บ้านและแปลงเกษตรกรรมได้อย่างมั่นคงและสม่ำเสมอตลอดปี ป้องกันความเสียหายของพืชผลในช่วงหน้าแล้ง ช่วยยกระดับรายได้และคุณภาพชีวิตของคนในชุมชนให้ดีขึ้น ยิ่งไปกว่านั้น ฝายแม่วากยังช่วยเพิ่มความชุ่มชื้นให้แก่ผืนป่ารอบบริเวณ ลดความรุนแรงของปัญหาน้ำป่าไหลหลากชะล้างหน้าดินในฤดูฝน บรรเทาภัยแล้ง และช่วยลดข้อพิพาทเรื่องการแย่งชิงน้ำภายในชุมชนได้อย่างยั่งยืนตามแนวพระราชดำริ

ผู้รับผิดชอบ ติดต่อ:

กรมชลประทาน

ปรับปรุงล่าสุด:

8 มิ.ย. 2569 13:55 น. -