22.โครงการหลวงขุนแปะ อ.จอมทอง จ.เชียงใหม่

• แผนงานโครงการ

ความเป็นมา:

พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช                  

16 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2527

ลักษณะโครงการ :     การเกษตร

ที่ตั้งโครงการและข้อมูลพื้นฐาน:

อ.จอมทอง จ.เชียงใหม่

วัตถุประสงค์ของโครงการ:

ช่วยเหลือราษฎรกลุ่มชาติพันธุ์กะเหรี่ยง (ปกาเกอะญอ) และม้ง ให้เลิกทำการเกษตรแบบเลื่อนลอยและการปลูกพืชเสพติด โดยเปลี่ยนมาส่งเสริมการเพาะปลูกพืชเมืองหนาว ทำนาขั้นบันได และทำปศุสัตว์ที่ถูกหลักวิชาการ เพื่อสร้างรายได้ที่มั่นคงและยั่งยืนภายใต้การอยู่ร่วมกับผืนป่าอย่างเกื้อกูล

ภูมิประเทศของศูนย์พัฒนาโครงการหลวงขุนแปะโอบล้อมด้วยภูเขาสูงชัน มีสภาวะอากาศเย็นสบายตลอดปี ซึ่งเหมาะสมอย่างยิ่งต่อการพัฒนาเป็นแหล่งเรียนรู้เกษตรกรรมบนพื้นที่สูงและแหล่งท่องเที่ยวเชิงนิเวศที่สำคัญของจังหวัดเชียงใหม่

เป้าหมายโครงการ:

ารส่งเสริมและพัฒนาอาชีพเกษตรกรรม: มุ่งเน้นการถ่ายทอดเทคโนโลยีการเพาะปลูกพืชผักปลอดภัยภายใต้โรงเรือน (เช่น ผักกาดหวาน เบบี้ฮ่องเต้ มะเขือเทศโทมัส) การส่งเสริมไม้ผลเมืองหนาว รวมถึงการส่งเสริม การปลูกไม้ดอกเศรษฐกิจ โดยเฉพาะ "ดอกไฮเดรนเยีย" ซึ่งกลายเป็นพืชเศรษฐกิจและจุดดึงดูดนักท่องเที่ยวหลักของพื้นที่

การจัดการทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม: สนับสนุนการทำนาข้าวขั้นบันไดเพื่อช่วยรักษาหน้าดิน ลดการพังทลายของดินบนพื้นที่ลาดชัน ควบคู่กับการรณรงค์ปลูกป่าชาวบ้านและการบริหารจัดการน้ำร่วมกับชุมชนผ่านระบบชลประทานและอ่างเก็บน้ำในพื้นที่ เพื่อให้เกิดความชุ่มชื้นและลดปัญหาน้ำป่าไหลหลาก

การพัฒนาคุณภาพชีวิตและชุมชน: เสริมสร้างความเข้มแข็งให้แก่กลุ่มแม่บ้านและเกษตรกร ผ่านการรวมกลุ่มแปรรูปผลผลิตและงานหัตถกรรมผ้าทอใยกัญชงของกลุ่มชาติพันธุ์ เพื่อสร้างรายได้เสริมให้แก่ครัวเรือน

ผลที่คาดว่าจะได้รับ:

1. ด้านเศรษฐกิจและการส่งเสริมอาชีพ
เพิ่มเสถียรภาพทางการเกษตร: เกษตรกรกลุ่มชาติพันธุ์ (กะเหรี่ยงและม้ง) มีน้ำสนับสนุนแปลงเพาะปลูกอย่างทั่วถึงและสม่ำเสมอตลอดปี ลดความเสี่ยงผลผลิตเสียหายจากสภาวะฝนทิ้งช่วงหรือภัยแล้ง

ยกระดับมูลค่าผลผลิต: สามารถขยายพื้นที่และเพิ่มคุณภาพการปลูกพืชเมืองหนาว พืชผักปลอดภัยในโรงเรือน และ ไม้ดอกเศรษฐกิจ (โดยเฉพาะทุ่งดอกไฮเดรนเยีย) ให้ได้ขนาดและมาตรฐานตามที่ตลาดต้องการ ช่วยให้เกษตรกรมีรายได้ที่มั่นคงและสูงขึ้น

กระตุ้นเศรษฐกิจการท่องเที่ยวชุมชน: ทัศนียภาพของทุ่งดอกไฮเดรนเยียและนาข้าวขั้นบันไดที่มีน้ำหล่อเลี้ยงอย่างสมบูรณ์ จะช่วยดึงดูดนักท่องเที่ยวเข้ามาในพื้นที่อย่างต่อเนื่อง สร้างรายได้เสริมให้แก่ชุมชนผ่านการบริการรถรับส่ง ที่พักโฮมสเตย์ และการจำหน่ายสินค้าหัตถกรรมผ้าทอพื้นเมือง

2. ด้านสังคมและคุณภาพชีวิต
ลดการย้ายถิ่นฐาน: เมื่ออาชีพเกษตรกรรมและการท่องเที่ยวในท้องถิ่นมีความมั่นคง ราษฎรและคนรุ่นใหม่จึงสามารถประกอบอาชีพอยู่ในภูมิลำเนาเดิมได้ ไม่ต้องย้ายไปทำงานในเมืองใหญ่ ช่วยลดปัญหาความเหลื่อมล้ำและสร้างความเข้มแข็งให้สถาบันครอบครัว

ลดความขัดแย้งในชุมชน: ระบบท่อส่งน้ำชลประทานระบบปิดที่ได้มาตรฐานและการจัดตั้งกลุ่มผู้ใช้น้ำ จะช่วยให้การจัดสรรน้ำปันตามรอบเวรเป็นไปอย่างยุติธรรม ทั่วถึง และโปร่งใส ลดข้อพิพาทเรื่องการแย่งชิงน้ำระหว่างพื้นที่ต้นน้ำและปลายน้ำ

3. ด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
หยุดยั้งการทำลายป่า: การส่งเสริมเกษตรกรรมแบบประณีตและการทำนาขั้นบันไดที่ได้รับการจัดการน้ำอย่างดี ช่วยให้เกษตรกรทำกินในพื้นที่เดิมได้อย่างมีประสิทธิภาพสูงสุด ลดการบุกรุกแผ้วถางป่าเพื่อทำไร่เลื่อนลอย

ฟื้นฟูระบบนิเวศต้นน้ำ: อ่างเก็บน้ำและฝายชะลอน้ำช่วยเพิ่มความชุ่มชื้นให้แก่ผืนป่ารอบบริเวณ ลดความรุนแรงของปัญหาน้ำป่าไหลหลากชะล้างหน้าดินในฤดูฝน และช่วยกักเก็บตะกอนดินไม่ให้ไหลลงสู่แม่น้ำสายหลักตอนล่าง ชุมชนจึงสามารถอยู่ร่วมกับป่าต้นน้ำได้อย่างเกื้อกูลและยั่งยืนตามแนวพระราชดำริ

ผู้รับผิดชอบ ติดต่อ:

กรมพัฒนาที่ดิน

ปรับปรุงล่าสุด:

8 มิ.ย. 2569 10:53 น. -