พัฒนาป่าไม้ฯ สวนป่าสิริกิติ์ บ้านโม่งหลวง ต.กองแขก อ.แม่แจ่ม

• แผนงานโครงการ

ความเป็นมา:

สมเด็จพระนางเจ้าฯพระบรมราชินีนาถ

ลักษณะโครงการ :     ฝึกอบรมราษฎรให้รักและหวงแหนทรัพยากรธรรมชาติ

ที่ตั้งโครงการและข้อมูลพื้นฐาน:

บ้านโม่งหลวง ต.กองแขก อ.แม่แจ่ม

วัตถุประสงค์ของโครงการ:

สร้างความมั่นคงด้านทรัพยากรน้ำในการฟื้นฟูป่าต้นน้ำและการพัฒนาอาชีพที่ยั่งยืนของชุมชนกลุ่มชาติพันธุ์ ภายใต้กรอบแนวคิดการดำเนินงานของโครงการพัฒนาป่าไม้ตามแนวพระราชดำริ สวนป่าสิริกิติ์ เนื่องจากภูมิประเทศของบ้านโม่งหลวงและป่าโดยรอบเป็นพื้นที่ภูเขาสูงชันในเขตป่าต้นน้ำลุ่มน้ำแม่แจ่ม ในฤดูฝนมักประสบปัญหากระแสน้ำป่าไหลหลากชะล้างหน้าดินและพัดพาระบบกระจายน้ำดินดั้งเดิมของชาวบ้านจนเสียหาย ทว่าเมื่อเข้าสู่ฤดูแล้ง ปริมาณน้ำดิบจากลำห้วยธรรมชาติจะลดระดับลงอย่างวิกฤต ส่งผลกระทบโดยตรงต่อกิจกรรมเพาะชำกล้าไม้ป่า-ไม้เศรษฐกิจ การปลูกป่าทดแทนเพื่อเพิ่มพื้นที่สีเขียว ตลอดจนแปลงเกษตรกรรมและระบบประปาภูเขาของราษฎรบ้านโม่งหลวง การจัดหาแหล่งน้ำและระบบส่งน้ำที่มั่นคงทางวิศวกรรมในครั้งนี้ จึงมุ่งเน้นการกระจายน้ำอย่างเป็นระบบเพื่อเกื้อกูลทั้งภารกิจอนุรักษ์ผืนป่าและสร้างความมั่นคงทางอาหารให้ชุมชน

เป้าหมายโครงการ:

การก่อสร้างอาคารบังคับน้ำหรือฝายต้นน้ำ (Intake Weir): เป็นโครงสร้างคอนกรีตเสริมเหล็กหรือหินเรียงยาแนวปูนที่มีความมั่นคงแข็งแรงกั้นลำห้วยสาขาต้นน้ำ เพื่อชะลอกระแสน้ำ ตัดยอดน้ำหลากในฤดูฝน และยกระดับน้ำให้สูงพอในการผันเข้าสู่อาคารรับน้ำอย่างสม่ำเสมอแม้ในฤดูแล้ง

การก่อสร้างระบบดักตะกอนทราย (Silt Trap System): สร้างบ่อดักตะกอนและติดตั้งตะแกรงกรองเศษหิน ดิน ทราย และกิ่งไม้จากป่าดิบเขา เพื่อให้ได้น้ำดิบที่สะอาด ป้องกันปัญหาตะกอนดินอุดตันทางน้ำและถังพักน้ำในพื้นที่โครงการและหมู่บ้าน

การวางเครือข่ายระบบท่อส่งน้ำแรงดันสูงแยกสายกระจายน้ำ: วางระบบท่อส่งน้ำระบบปิด (ท่อ HDPE คุณภาพสูง) ลัดเลาะตามสภาพภูมิประเทศที่ลาดชัน โดยแยกสายส่งน้ำหลักออกเป็น 2 ส่วนสำคัญ:

สายป้อนเข้าโครงการพัฒนาป่าไม้ฯ สวนป่าสิริกิติ์: เพื่อใช้ในกิจกรรมอนุรักษ์ ฟื้นฟูป่าไม้ สถานีเพาะชำกล้าไม้ป่า และการสร้างแนวกันไฟเปียก (Wet Firebreak) เพื่อป้องกันไฟป่า

สายกระจายน้ำเพื่อชุมชนบ้านโม่งหลวง: ส่งน้ำตรงเข้าสู่ระบบประปาหมู่บ้านและจุดกระจายน้ำชลประทานรอบแปลงเกษตรกรรม (เช่น นาข้าวขั้นบันได สวนผลไม้ และแปลงพืชผักมูลค่าสูง)

การบริหารจัดการน้ำแบบมีส่วนร่วมและเกื้อกูล: จัดตั้งและเสริมสร้างความเข้มแข็งของ "กลุ่มผู้ใช้น้ำร่วมระหว่างโครงการพัฒนาป่าไม้ฯ และชุมชนบ้านโม่งหลวง" เพื่อร่วมกันบริหารจัดการจัดสรรรอบเวรการใช้น้ำอย่างทั่วถึง โปร่งใส ป้องกันข้อพิพาทเรื่องน้ำ และส่งเสริมให้คนในชุมชนมีส่วนร่วมในการบำรุงรักษาหน้าฝายและแนวท่อส่งน้ำ

ผลที่คาดว่าจะได้รับ:

ช่วยสนับสนุนให้ภารกิจฟื้นฟูสภาพป่าต้นน้ำของโครงการพัฒนาป่าไม้ตามแนวพระราชดำริ สวนป่าสิริกิติ์ ขับเคลื่อนได้อย่างมีประสิทธิภาพ เพิ่มอัตรารอดของกล้าไม้และสร้างความชุ่มชื้นคืนสู่ป่าต้นน้ำลุ่มน้ำแม่แจ่ม ขณะเดียวกัน ราษฎรบ้านโม่งหลวงจะมีแหล่งน้ำค้ำจุนการอุปโภคบริโภคและภาคเกษตรกรรมอย่างมั่นคงตลอดปี ยกระดับคุณภาพชีวิต ลดความเสี่ยงผลผลิตเสียหาย นำไปสู่ความสำเร็จในการให้ "คนอยู่ร่วมกับป่า" อย่างยั่งยืนและเกื้อกูลกันตามแนวทางพระราชดำริ

ผู้รับผิดชอบ ติดต่อ:

สำนักราชเลขาธิการ

ปรับปรุงล่าสุด:

8 มิ.ย. 2569 14:05 น. -