โครงการประตูระบายน้ำ บ้านแม่ปูคาพร้อมระบบส่งน้ำ ตำบลแม่ปูคา อำเภอสันกำเเพง จังหวัดเชียงใหม่

• แผนงานโครงการ

ความเป็นมา:

มีจุดเริ่มต้นมาจากความเดือดร้อนอย่างหนักของราษฎรในพื้นที่เกี่ยวกับปัญหาเรื่องน้ำที่เกิดขึ้นซ้ำซาก ทั้งปัญหาน้ำท่วมและน้ำแล้ง โดยสามารถสรุปความลำดับเหตุการณ์ความเป็นมาได้ดังนี้

แต่เดิมราษฎรในพื้นที่ตำบลแม่ปูคา อำเภอสันกำแพง จังหวัดเชียงใหม่ ส่วนใหญ่ประกอบอาชีพเกษตรกรรมเป็นหลัก แต่กลับต้องเผชิญกับข้อจำกัดทางธรรมชาติอย่างรุนแรงใน 2 ฤดูกาล

• ช่วงฤดูฝน (ปัญหาน้ำหลาก): ลำน้ำแม่ปูคาไม่สามารถบริหารจัดการน้ำได้อย่างมีประสิทธิภาพ ทำให้เกิดปัญหาน้ำท่วมขังและน้ำกัดเซาะตลิ่งพังเสียหาย สร้างความเสียหายต่อทรัพย์สิน บ้านเรือน และพืชผลการเกษตร 
• ช่วงฤดูหนาวและฤดูแล้ง (ปัญหาภัยแล้ง): ชุมชนขาดแคลนแหล่งกักเก็บน้ำจืดที่มั่นคง ทำให้ขาดแคลนน้ำสำหรับอุปโภคบริโภคและน้ำสำหรับทำเกษตรกรรม เกษตรกรสามารถทำนาได้เพียงปีละ 1 ครั้งเท่านั้น และบ่อยครั้งผลผลิตต้องเสียหายจากความแห้งแล้ง 

2. การฎีกาขอพระราชทานความช่วยเหลือ

จากความเดือดร้อนสะสมดังกล่าว นายบุญส่ง จินา ราษฎรบ้านแม่ปูคา หมู่ที่ 5 ตำบลแม่ปูคา อำเภอสันกำแพง จังหวัดเชียงใหม่ จึงได้เป็นตัวแทนราษฎรในการทำหนังสือฎีกา นำความกราบบังคมทูลพระกรุณา ขอพระราชทานโครงการพัฒนาแหล่งน้ำและการก่อสร้างประตูระบายน้ำพร้อมระบบส่งน้ำ เพื่อเข้ามาช่วยแก้ไขปัญหาและบรรเทาความเดือดร้อนของคนในชุมชนอย่างยั่งยืน 

3. ทรงรับเป็นโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ

ด้วยสายพระเนตรอันกว้างไกลและความห่วงใยในความเป็นอยู่ของราษฎร พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที่ 10) จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ รับโครงการประตูระบายน้ำบ้านแม่ปูคาพร้อมระบบส่งน้ำ ไว้เป็นโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ เมื่อวันที่ 17 มิถุนายน พ.ศ. 2563 (ตามหนังสือสำนักราชเลขาธิการที่ กร 0004/1493) 

4. การดำเนินงานและการส่งมอบ

หลังจากได้รับผสานงานโครงการพระราชดำริ หน่วยงานที่เกี่ยวข้องได้ร่วมมือกันขับเคลื่อนทันที:

• กรมชลประทาน โดยโครงการก่อสร้าง สำนักงานชลประทานที่ 1 ได้รับงบประมาณและดำเนินการวางแผน ออกแบบ และก่อสร้างตัวประตูระบายน้ำคอนกรีตเสริมเหล็กพร้อมระบบท่อส่งน้ำจนแล้วเสร็จ 
• การส่งมอบพื้นที่: ในวันที่ 26 กรกฎาคม พ.ศ. 2565 กรมชลประทานได้ทำพิธีส่งมอบโครงการที่สร้างเสร็จสมบูรณ์ให้แก่ โครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาแม่กวงอุดมธารา เพื่อทำหน้าที่บริหารจัดการน้ำร่วมกับกลุ่มผู้ใช้น้ำในพื้นที่ตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา 

5. การต่อยอดในปัจจุบัน

หลังจากระบบน้ำหลักสร้างเสร็จ ปัจจุบันจังหวัดเชียงใหม่และหน่วยงานภาคเกษตรได้ร่วมกันทำ โครงการอนุรักษ์ต้นน้ำและพัฒนาคุณภาพชีวิตประชาชนบริเวณโครงการประตูระบายน้ำบ้านแม่ปูคา เพื่อซ่อมแซมถนนทางเข้า ป้องกันแนวตลิ่งทรุด และส่งเสริมอาชีพสร้างรายได้ใหม่ ๆ ให้แก่ราษฎรอย่างต่อเนื่อง

ที่ตั้งโครงการและข้อมูลพื้นฐาน:

บ้านแม่ปูคาเหนือ หมู่ที่ 5 ตำบลแม่ปูคา อำเภอสันกำแพง จังหวัดเชียงใหม่

วัตถุประสงค์ของโครงการ:

เพื่อแก้ไขปัญหาน้ำท่วมและน้ำหลาก: ใช้เป็นเครื่องมือในการบริหารจัดการ ชะลอ และควบคุมการไหลของน้ำในลำน้ำแม่ปูคาช่วงฤดูฝน เพื่อลดผลกระทบน้ำท่วมขังพื้นที่ชุมชนและพื้นที่เกษตรกรรมเพื่อแก้ไขปัญหาขาดแคลนน้ำ: เพื่อกักเก็บน้ำไว้ในลำน้ำสำหรับให้ราษฎรในพื้นที่ได้มีแหล่งน้ำที่มั่นคงในการอุปโภคบริโภคและการเกษตรกรรมอย่างทั่วถึง โดยเฉพาะในช่วงฤดูแล้งเพื่อส่งเสริมคุณภาพชีวิตและอาชีพ: เพื่อเป็นศูนย์กลางในการต่อยอดพัฒนาอาชีพเกษตรกรรมและการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียงให้กับราษฎรในชุมชน

เป้าหมายโครงการ:

เป้าหมายเชิงโครงสร้าง: ก่อสร้างประตูระบายน้ำเพื่อควบคุมการเปิด-ปิดน้ำที่มีประสิทธิภาพ พร้อมระบบส่งน้ำที่กระจายน้ำเข้าสู่พื้นที่การเกษตรได้อย่างทั่วถึงเป้าหมายพื้นที่รับประโยชน์: มุ่งเน้นการส่งน้ำให้ครอบคลุมพื้นที่การเกษตรโดยรอบประมาณ 275 ไร่เป้าหมายกลุ่มผู้ใช้น้ำ: เพื่อช่วยเหลือและรองรับความต้องการใช้น้ำของราษฎรในพื้นที่ตำบลแม่ปูคาและใกล้เคียง ไม่น้อยกว่า 340 ครัวเรือนเป้าหมายการเพิ่มรอบผลิต: ตั้งเป้าหมายให้เกษตรกรสามารถทำการเพาะปลูกและทำนาได้เพิ่มขึ้นเป็น ปีละ 2 ครั้ง (ทั้งนาปีและนาปรัง) จากเดิมที่ทำได้เพียงฤดูกาลเดียว

ผลที่คาดว่าจะได้รับ:

ความมั่นคงด้านน้ำ: ชุมชนมีแหล่งกักเก็บน้ำจืดที่มั่นคง ทำให้มีน้ำกินน้ำใช้และน้ำเพื่อการเกษตรตลอดทั้งปี ไม่ประสบปัญหาภัยแล้งซ้ำซากลดมูลค่าความเสียหายจากอุทกภัย: สามารถป้องกันและบรรเทาความเสียหายของบ้านเรือน ทรัพย์สิน และพืชผลทางการเกษตรจากการถูกน้ำท่วมขังในช่วงฤดูน้ำหลากได้อย่างมีประสิทธิภาพรายได้และเศรษฐกิจชุมชนที่ดีขึ้น: เกเกษตรกรมีรายได้เพิ่มขึ้นจากการทำนาได้ปีละ 2 ครั้ง และได้รับประโยชน์จากโครงการต่อยอดของจังหวัด เช่น โครงการเลี้ยงไก่ไข่หลังบ้านแบบปล่อยอิสระ และการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ ทำให้พึ่งพาตนเองได้อย่างยั่งยืนสภาพแวดล้อมและทัศนียภาพได้รับการพัฒนา: ตลิ่งรอบลำน้ำได้รับการปรับปรุงลดการกัดเซาะ และมีการปรับปรุงถนนทางเข้าโครงการ ช่วยให้ชุมชนมีทัศนียภาพที่สวยงาม ปลอดภัย และสามารถพัฒนาเป็นพื้นที่สาธารณะหรือแหล่งพักผ่อนของชุมชนได้ในอนาคต

ผู้รับผิดชอบ ติดต่อ:

กรมชลประทาน

ปรับปรุงล่าสุด:

21 ส.ค. 2569 09:00 น. -