โครงการปรับปรุงฝายต้นน้ำห้วยแม่ขอพร้อมระบบส่งน้ำ งานจัดหาน้ำสนับสนุนศูนย์การเรียนรู้ตำรวจตระเวนชายแดนบ้านแม่ขอ พื้นที่รับประโยชน์ 360ไร่ อำเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่

• แผนงานโครงการ

ความเป็นมา:

-

ที่ตั้งโครงการและข้อมูลพื้นฐาน:

บ้านแม่ขอ ตำบลแม่นาจร อำเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่

วัตถุประสงค์ของโครงการ:

บูรณาการความมั่นคง 2 มิติ คือ มิติด้านการพัฒนาคุณภาพชีวิตและโอกาสทางการศึกษาของเยาวชนบนพื้นที่สูง และ มิติด้านความมั่นคงด้านน้ำเพื่อเกษตรกรรมชุมชน เนื่องจากศูนย์การเรียนรู้ตำรวจตระเวนชายแดน (ศกร.ตชด.) บ้านแม่ขอ เป็นศูนย์กลางทางการศึกษาและโภชนาการของเด็กนักเรียนกลุ่มชาติพันธุ์ในถิ่นทุรกันดาร รวมถึงเป็นจุดยุทธศาสตร์สำคัญในการบริการชุมชน แต่ที่ผ่านมามักประสบปัญหาขาดแคลนน้ำอย่างก้าวร้าวในช่วงฤดูแล้ง ทั้งน้ำดื่ม น้ำใช้ และน้ำสำหรับโครงการเกษตรเพื่ออาหารกลางวัน เนื่องจากระบบส่งน้ำและฝายต้นน้ำห้วยแม่ขอแบบดั้งเดิมมีสภาพชำรุดทรุดโทรม กักเก็บน้ำได้น้อย และมักถูกน้ำป่าพัดพาตะกอนดินหินทรายมาอุดตันในฤดูฝน การปรับปรุงในครั้งนี้จึงมุ่งสร้างความมั่นคงด้านน้ำเพื่อสนับสนุนภารกิจของ ศกร.ตชด. และกระจายน้ำช่วยเหลือพื้นที่ทำกินของราษฎรโดยรอบ

เป้าหมายโครงการ:

การปรับปรุงและเสริมความมั่นคงของฝายต้นน้ำห้วยแม่ขอ (Upstream Weir Rehabilitation): ปรับปรุงตัวฝายกั้นลำห้วยแม่ขอด้วยโครงสร้างคอนกรีตเสริมเหล็กที่แข็งแรง สามารถทนทานต่อแรงกระแทกของน้ำป่าหลากดักตะกอนชั้นแรก และยกระดับน้ำให้สูงพอสำหรับผันเข้าสู่อาคารรับน้ำได้อย่างสม่ำเสมอแม้ในฤดูน้ำน้อย

การก่อสร้างระบบดักตะกอนทรายคุณภาพสูง (Silt Trap System): ก่อสร้างบ่อดักตะกอนทรายเพื่อกรองเศษหิน ดิน ทราย และใบไม้จากป่าดิบเขา เพื่อให้ได้น้ำดิบที่มีความสะอาดสูงสุด ก่อนจะผันเข้าสู่ระบบท่อส่งน้ำ มุ่งเน้นการป้องกันปัญหาท่ออุดตันและการตกตะกอนในถังเก็บน้ำของโรงเรียนและชุมชน

การวางเครือข่ายระบบท่อส่งน้ำแรงดันสูงแยกสายป้อน (HDPE Pipeline Network): วางท่อส่งน้ำระบบปิด (ท่อ HDPE คุณภาพสูง) ลัดเลาะตามสภาพเทือกเขาสูงชัน โดยแยกสายส่งน้ำหลักออกเป็น 2 ส่วนสำคัญ:

1. สายส่งน้ำเพื่อการอุปโภคบริโภคและกิจกรรมเกษตรเพื่ออาหารกลางวัน ตรงเข้าสู่ถังพักน้ำระบบกรองของ ศกร.ตชด.บ้านแม่ขอ

2. สายส่งน้ำเพื่อการชลประทาน กระจายเข้าสู่พื้นที่การเกษตรโดยรอบของราษฎร

การบริหารจัดการน้ำและพัฒนาพื้นที่รับประโยชน์ 360 ไร่: จัดสรรน้ำทุนเพื่อสนับสนุนพื้นที่เกษตรกรรมปลอดภัย นาข้าวขั้นบันได และแปลงพืชผักหมุนเวียนจำนวน 360 ไร่ พร้อมทั้งจัดตั้ง "คณะกรรมการกลุ่มผู้ใช้น้ำร่วมระหว่าง ศกร.ตชด. และชุมชนบ้านแม่ขอ" เพื่อร่วมกันบริหารจัดเวรเปิด-ปิดน้ำอย่างเป็นธรรม และร่วมกันบำรุงรักษาแนวท่อส่งน้ำ

ผลที่คาดว่าจะได้รับ:

เยาวชนและบุคลากรในศูนย์การเรียนรู้ตำรวจตระเวนชายแดนบ้านแม่ขอ มีน้ำอุปโภคบริโภคที่สะอาดและปลอดภัยอย่างเยียวยาตลอดทั้งปี มีน้ำเพียงพอสำหรับขับเคลื่อนโครงการเกษตรเพื่ออาหารกลางวัน (ปลูกผัก เลี้ยงสัตว์ ทำนา) เพื่อสุขภาวะที่ดีของเด็กนักเรียน ขณะเดียวกัน ราษฎรบ้านแม่ขอจะสามารถทำการเกษตรในพื้นที่รับประโยชน์ 360 ไร่ได้อย่างมั่นคง ยกระดับผลผลิตและรายได้ครัวเรือน ลดการย้ายถิ่นฐาน และสร้างความร่วมมืออันดีระหว่างหน่วยงานความมั่นคง (ตชด.) กับชุมชนในการปกป้องดูแลรักษาป่าต้นน้ำห้วยแม่ขอให้สมบูรณ์ยั่งยืนตามแนวพระราชดำริ

ผู้รับผิดชอบ ติดต่อ:

กรมชลประทาน

ปรับปรุงล่าสุด:

8 มิ.ย. 2569 14:00 น. -