โครงการอนุรักษ์และฟื้นฟูทรัพยากรป่าไม้พื้นที่ลุ่มน้ำแม่มุ อันเนื่องมาจากพระราชดำริ อำเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่ (จัดหาน้ำสนับสนุนศูนย์การเรียนตำรวจตระเวนชายแดน บ้านแม่มุ และปรับปรุงเส้นทางคมนาคม)

• แผนงานโครงการ

ความเป็นมา:

-

ที่ตั้งโครงการและข้อมูลพื้นฐาน:

-

วัตถุประสงค์ของโครงการ:

เพื่อสนองพระราชดำริในการบริหารจัดการพื้นที่ลุ่มน้ำอย่างเป็นระบบ โดยมุ่งเน้นการบูรณาการความมั่นคงแบบรอบด้าน ทั้ง การฟื้นฟูระบบนิเวศป่าต้นน้ำ การพัฒนาโอกาสทางการศึกษาของเยาวชนกลุ่มชาติพันธุ์ และ การยกระดับโครงสร้างพื้นฐานเพื่อคุณภาพชีวิต เนื่องจากบ้านแม่มุและศูนย์การเรียนตำรวจตระเวนชายแดน (ศกร.ตชด.) ตั้งอยู่บนเทือกเขาสูงทุรกันดาร ลำน้ำแม่มุและลำห้วยสาขามีความลาดชันสูง ในฤดูฝนมักเกิดปัญหาน้ำป่าไหลหลากพัดพาตะกอนดินและดินสไลด์ปิดทับเส้นทางสัญจร ส่งผลให้การเดินทางเข้าออกพื้นที่เป็นไปด้วยความยากลำบากและอันตราย ยิ่งไปกว่านั้น ในฤดูแล้งปริมาณน้ำจะแห้งขอดลงอย่างวิกฤต ทำให้ ศกร.ตชด.บ้านแม่ขอ และชุมชนขาดแคลนน้ำสะอาดสำหรับอุปโภคบริโภคและทำการเกษตรเพื่ออาหารกลางวัน การดำเนินงานในครั้งนี้จึงเป็นการแก้ไขปัญหาแบบเบ็ดเสร็จ ทั้งเรื่องการจัดหาแหล่งน้ำที่มั่นคงและการปรับปรุงเส้นทางคมนาคมให้ปลอดภัย

เป้าหมายโครงการ:

1. งานจัดหาน้ำสนับสนุน ศกร.ตชด.บ้านแม่มุ และชุมชน
การก่อสร้างอาคารบังคับน้ำหรือฝายต้นน้ำ (Intake Weir): ก่อสร้างฝายคอนกรีตเสริมเหล็กที่มีโครงสร้างมั่นคงแข็งแรงกั้นลำห้วยธรรมชาติในเขตป่าต้นน้ำ เพื่อทำหน้าที่ชะลอกระแสน้ำป่า ดักตะกอน และยกระดับน้ำให้สูงพอในการผันน้ำเข้าสู่อาคารรับน้ำได้อย่างต่อเนื่องตลอดทั้งปี

การติดตั้งระบบดักตะกอนทราย (Silt Trap System): สร้างบ่อดักตะกอนและระบบกรองชั้นแรกบริเวณหัวเหมือง/อาคารรับน้ำ เพื่อกรองเศษหิน ดิน ทราย และใบไม้ ช่วยป้องกันไม่ให้ท่อส่งน้ำชลประทานอุดตัน และช่วยให้ได้น้ำดิบที่สะอาดเหมาะสมต่อการนำไปใช้งาน

การวางเครือข่ายท่อส่งน้ำแรงดันสูง (HDPE Pipeline): วางระบบท่อส่งน้ำระบบปิดลัดเลาะตามสภาพภูมิประเทศ เพื่อส่งน้ำตรงเข้าสู่ถังเก็บน้ำคอนกรีตและระบบกรองน้ำดิบของ ศกร.ตชด.บ้านแม่มุ สำหรับการอุปโภคบริโภค และป้อนแปลงเกษตรกรรมในโครงการอาหารกลางวันของโรงเรียน รวมถึงกระจายน้ำป้อนสู่แปลงเกษตรของราษฎรโดยรอบ

การบริหารจัดการน้ำแบบมีส่วนร่วม: จัดตั้งกลุ่มผู้ใช้น้ำร่วมกันระหว่างครู ตชด. และคณะกรรมการหมู่บ้าน เพื่อร่วมกันบริหารจัดการแบ่งรอบเวรการใช้น้ำอย่างทั่วถึง และร่วมมือกันดูแลรักษาผืนป่าต้นน้ำลุ่มน้ำแม่มุ

2. งานปรับปรุงเส้นทางคมนาคมสายหลักและสายมาตรการความปลอดภัย
การปรับปรุงผิวจราจรในจุดเสี่ยงภัย: ดำเนินการปรับปรุงเส้นทางเข้าออกหมูบ้านและโรงเรียนที่เดิมเป็นทางดินลูกรังและเป็นหลุมบ่อ ให้เป็นถนนคอนกรีตเสริมเหล็ก (คสล.) หรือถนนหินคลุกบดอัดแน่น โดยเฉพาะในจุดที่มีความลาดชันสูงเพื่อป้องกันการลื่นไถล

การก่อสร้างระบบระบายน้ำข้างทาง: จัดทำร่องระบายน้ำคอนกรีตข้างทางและวางท่อระบายน้ำลอดผ่านใต้ถนนในจุดตัดทางน้ำธรรมชาติ เพื่อบังคับทิศทางน้ำฝนไม่ให้ไหลกัดเซาะผิวถนนจนพังทลาย และป้องกันการเกิดน้ำขังบนพื้นผิวจราจร

การก่อสร้างโครงสร้างป้องกันดินสไลด์ (Soil Stabilization): ในจุดที่เป็นหน้าผาหรือลาดเชิงเขาที่มีความเสี่ยงต่อการเกิดดินยุบตัวหรือดินสไลด์ปิดทับเส้นทาง จะดำเนินการก่อสร้างกำแพงกันดิน (Retaining Wall) หรือเสี้ยมแนวตลิ่งเพื่อความปลอดภัยในการสัญจร

การติดตั้งป้ายเตือนและอุปกรณ์เพื่อความปลอดภัย: ติดตั้งป้ายจราจรเตือนพื้นที่เขตชุมชน ทางโค้งหักศอก ทางลาดชัน และติดตั้งราวเหล็กกันตก (Guardrail) ในจุดที่เป็นเหวลึก เพื่อลดอุบัติเหตุในการขนส่งผลผลิตทางการเกษตรและการเดินทางของเยาวชน

ผลที่คาดว่าจะได้รับ:

เยาวชนและบุคลากรใน ศกร.ตชด.บ้านแม่มุ จะมีน้ำอุปโภคบริโภคที่สะอาด ปลอดภัย และเพียงพอตลอด 365 วัน สามารถขับเคลื่อนโครงการเกษตรเพื่ออาหารกลางวันได้อย่างยั่งยืน ขณะเดียวกัน ราษฎรในพื้นที่มีความปลอดภัยในการคมนาคมสัญจร สามารถส่งผู้ป่วยไปยังสถานพยาบาลหรือขนส่งพืชผลทางการเกษตรออกสู่ตลาดภายนอกได้อย่างรวดเร็วแม้ในช่วงฤดูฝน นำไปสู่การพัฒนาคุณภาพชีวิตควบคู่กับการอนุรักษ์ป่าต้นน้ำลุ่มน้ำแม่มุอย่างเกื้อกูลตามแนวทางพระราชดำริ

ผู้รับผิดชอบ ติดต่อ:

กรมชลประทาน,กรมป่าไม้

ปรับปรุงล่าสุด:

8 มิ.ย. 2569 14:06 น. -